Knnun Vsinda- & tknirs um skoranir framtarinnar

samfelagslegar_askoranirVsinda- & tknir vill vita hva r finnst vera helstu skoranir framtarinnaren g held a a urfi a fara ruvsi a.

Vsinda- og tknir slands (VTR) opnai nlega fyrir knnun um helstu skoranir slands framtinni. g er ekki viss um a essi knnun geri miki gagn - allavega ekki essum tmapunkti. Miki af minni vinnu og nnast ll mn rannsknarvinna snst um framtina og srstaklega hvernig flk myndar sr hugmyndir um framtina og hvernig a notar upplsingar og ggn sem a hefur um framtina. Vandinn me opna knnun, eins og essa sem VTR er a framkvma, er a flk er almennt illa undir a bi a taka tt uppbyggilegri orru um framtina (og er g a tala um minnst 15-20 r fram tmann). ekking breytingarflum er fremur ltil og jafnvel egar breytingarflin eru ekkt skortir hfni til a vinna markvisst me og r slkum upplsingum.

Undanfarin 6-8 r hef g fari va um hr landi og erlendis og unni me flki, mest sklaflki (a er s vettvangur sem g ks helst a starfa vegna ess a a a mennta flk er eitt mesta framtamiaa verk sem vi tkum okkur fyrir hendur sem samflag), a framtamiari og langtma stefnumtun. egar g var a byrja tti g til a gefa mr a flk kynni almennt a hugsa um og vinna me framtina. a er ekki svo fjarsttt enda gerum vi mannflki a ll og nnast llum stundum, a hugsa um og plana framtina. Vi kveum morgnana hvaa lei og hvernig vi tlum a komast vinnuna. Vi reynum a sj fyrir okkur hvernig lf okkar verur langt fram tmann og gerum tlanir samrmi vi a, t.d. a plana menntun okkar, gera rstafanir um myndun fjlskyldu, stofnum fyrirtki, og svo framvegis. Ef eitthva er mtti jafnvel segja a essi geta okkar, og tilhneiging, til a hugsa um kominn tma er eitt af v sem gerir mannkyni srstakt lfrki jarar.

Hins vegar, er himin og haf milli ess a huga a persnulegri framt tengslum vi eigi daglegt lf og ess a gera langtma tlanir sem eru tlaar a stula a farslli samflagsrun. Munurinn er helst s a egar vi erum a gera tlanir fyrir okkur sjlf getum vi brugist vi breyttum forsendum nr samstundis n ess a vera srstaklega vr vi allar breytingarnar sem vi gerum. Segjum t.d. a g hafi kvei a labba vinnuna ennan dag. egar g lt t um gluggan s g a a er grenjandi rigning og kve a taka strt stainn. etta er tluver breyting tlunum mnum en g ver lti var vi smatriin vegna ess a g hef oft teki strt vinnuna og reynslan segir mr a g get fylgt tlun sem g hef nota ur. a er anna egar veri er a gera samgngutlun fyrir 120.000 manna borg til nstu 10 ra. arf a hafa huga hvernig fleiri ttir gtu rast, t.d.:

  • Hvaa breytingar vera mannfjlda?
  • Hvernig rast dreifing byggar?
  • Hvaa breytingar vera samgngutkni?

essir ttir eru allir a einhverju leyti hir ytri hrifavldum sem arf lka a huga a, t.d.:

  • Gerist eitthva fyrir utan landi sem hefur hrif mannfjlda slandi?
  • Eru einhverjar fyrirsjanlegar tknilegar breytingar sem munu hafa hrif byggarrun?
  • Eru einhverjir ailar t heimi a ra tkni sem mun leia til byltingar samgngutkni?

Undirliggjandi allri framtahugsun er kerfisleg hugsun (systems thinking, systems theory), a er ( mjg svo stuttu mli), ef eitt breytist, veldur a breytingu annarsstaar kerfinu, sem veldur annarri breytingu, og svo framvegis. Munurinn v a vinna me eigin framt og framt annarra er a me eigin framt erum vi mest a vinna me innri kerfi, .e. a vi stjrnum breytum og ferlum kerfinu a mestu sjlf. ess vegna getum vi brugist hratt vi egar forsendur breytast - vi rum ferinni. egar vi erum a gera tlanir sem vara framt annarra eru a flkin ytri kerfi sem hafa mest hrif. Oftar en ekki eru etta kerfi sem vikomandi, .e. eir sem eru a gera tlanirnar ea a mta framtarsn, geta haft ltil ea engin hrif . Vikomandi arf v a hafa skilning v hvernig essi ytri kerfi bregast vi egar breytingar vera til a geta gert raunhfar tlanir (slkar tlanir gtu hugsanlega fali sr a valda kerfisbreytingu sem kallar enn meiri innsn virkni kerfisins - en a er nnur umra).

g er eirrar skounar a framtamiu starfsemi alltaf a byggjast samstarfi. a er einfaldlega raunhft a tla a einstaklingur, ea jafnvel tiltlulega rngur hpur einstaklinga, geti haft yfirsn yfir alla tti sem geta mgulega haft hrif framtina. Hins vegar arf a tryggja a eir sem koma a verkefninu skilji hva a felur sr. ar liggur vandi VTR, srstaklega egar almenningi er boi a koma a verkefninu n undirbnings. a er ltil ef nokkur hersla framtar- ea kerfislega hugsun sklakerfi okkar. Allavega er hn ekki ng til a geta gert r fyrir a almenningur hafi ekkingu sem arf til a koma a essu verkefni. Mn reynsla, sem er orin tluver a g tel, segir mr a eins og essi knnun VTR er framkvmd, hn ekki eftir a varpa ljsi skoranir framtarinnar, heldur mun hn besta falli undirstrika hverjar eru skoranir ntmans (a er dag og nstu ca. 5 rin). a er ekki vegna ess a g tel almenning skorta framtarsn, heldur vegna ess a almenningur hefur ekki fengi ngilega jlfun kerfislegri hugsun, sem er forsenda ess a verkefni eins og etta skili gagnlegum niurstum.

g fagna v a VTR bji almenningi a koma a essu mikilvga verkefni og hlakka mjg til a sj hverjar niurstur verkefnisins vera. Hins vegar, held g a essi knnun s ekki rtta lei til a f innlegg almennings. ur en almenningur er spurur um skoranir framtarinnar arf a fara fram samtal um hver raunveruleg staa tknirunar er dag (fstir vita t.d. hva stigi run gervigreindar og vlmenna er) og hvernig hrif slk run hefur. g hef t.d. oft spurt sem hafa veri nmskeium ea vinnustofum hj mr hvaa hrif eir telja a sjlfakandi blar munu hafa menntun. Svrin eru nokku fyrirsjanleg: ferir og r skla vera einfaldari, tmi sem fer samgngur ntist betur, og svo framvegis. Sjaldnast (held g aldrei) hugar flk a eirri tkni sem arf a ra til a sjlfakandi blar veri a veruleika og hrif hennar, sem mtti segja a eru bein hrif sjlfakandi bla. ar m t.d. nefna gervigreind, rmisskynjun (-vitund) tkni, rafgeyma, netsamskipti milli tkja, og margt fleira. Ef vi ltum bara gervigreindina, er ljst a gervigreind sem verur ru til a gera sjlfakandi bla a veruleika ntist ekki bara samgngur. Hn kemur til me a dreifast um samflagi og ntast allt mgulegt, ar meal menntun. Til a koma auga essa mguleika arf meira innsn tknirun og breytingarferla en flestir hafa.

(Upphafleg drg a greininni voru miklu lengri og tarlegri. g skar verulega niur til a gera etta agengilegra (og svo a flk nenni a lesa etta...). g er meira en til frekari umru um etta kommentum...)


Sasta frsla

Bta vi athugasemd

Hver er summan af remur og tlf?
Nota HTML-ham

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband