Nja orran um menntun: n fjrfesting - n framt?

UPPFRT 4.12.2015

g hef fengi nokkur komment um essi skrif mn, srstaklega varandi skilgreiningar einkavingu og einkarekstri menntun. Upphaflega tlai g a fjalla aeins um umru essari grein en hn var orin a lng a g sleppti v. a er lklega efni ara grein. EN Sumir vilja gera greinarmun einkavingu og einkarekstri. Yfirleitt annig a eitt vsar til ess a einkaailar stofna njan skla fr grunni og hitt a einkaailar reki opinberar stofnanir. g held a reynd hafiveri sraltill munur essu ar sem einkaailarnir fara fram a reka stofnun sna fyrir opinbert f hvernig svo sem stai er a stofnun ea rekstri. endanum snst etta alltaf um eitt - a flytja opinbert f yfir til einkaaila sem sj svo um a mennta flk. etta er umra sem mtti taka og kannski til einhvers gagns a skra essi ml.

etta er hins vegar ekki a sem g er a tala um hr. a sem g er a tala um er breytta gildismati sem fylgir v a innleia rekstarform sem byggir markaslgmlum og lengri tma hrif ess. ar sem reynsla er virist tilhneigingin vera a iggja opinbera fjrmagni en hkka um lei beinan kostna fyrir nemendur. greininni vsa g ummli formanns Samtaka sjlfsttt starfandi skla sem er stt vi a einkareknir sklar megi ekki innheimta sklagjld, sem vera a teljast nokku h, ofan opinber fjrframlg. etta bendir til ess a aukin einkaving s lkleg til a leia til smu runar hr landi og vi hfum s annarsstaar heiminum. a er, aukinn kostnaur, persnuleg htta og jfnuur.


schoolfundingGestur Gumundsson birti nlega hugavera grein vef Visir.isar sem hann gagnrnir skrslu Hagfristofnunar um efnahagsleg hrif styttingar framhaldsnms. Gestur vekur meal annars athygli oralaginu sem er nota skrslunni, sem tengir menntun vi einkahag, velfer og tekjumguleika einstaklingsins. Lti er hins vegar gert r samflagslegu samhengi menntunar. t nverandi rkisstjrnar virist fara meira en ur fyrir essari orru, sem miar a v a sannfra almenning um a eirra menntun er eirra einkahagsmunaml, sem tti ar af leiandi a lta sem eirra eigin fjrfestingu. essa orru m greina almennri umru stjrnarflokka um menntaml, Hvtbk menntamlarherra, fyrrnefndri skrslu Hagfristofnunar og msum skrslum Samtaka Atvinnulfsins og Viskiptars slands, svo eitthva s nefnt. g hef tluverar hyggjur af v a hr s markvisst veri a reyna a breyta gildismati varandi menntun n ess a huga ngilega vel a v hvert a muni leia okkur.

g er ekki nokkrum vafa um markmi mlsvara essarar orru. a er a greia fyrir aukinni einkavingu menntakerfi jarinnar. a verur a segjast a eir eru ekki mjg frumlegir sem standa bak vi etta verkefni. g hef fylgst me run smu orru menntamlum Bandarkjana ar sem g hf fyrst hsklanm fyrir um 25 rum og stundai framhaldsnm gegnum seinni hluta sasta ratugar. Fr v a g skri mig fyrst til nms Bandarskum hskla hefur kostnaur einstaklinga vegna hsklanms roki upp um nstum v 1.000%. etta er a miklu leyti tilkomi t af tvennu. fyrsta lagi, rekstarbreytingar innan hskla og samfara v mikil aukning hlaunara stjrnunarstaa. ru lagi, tilfrslu kostnaar fr hinu opinbera til einstaklinga sem stunda hsklanm. a er einmitt orra um menntun sem einkahagsmunaml og breytt gildismat um menntun sem hefur greitt fyrir essari tilfrslu kostnaar hsklana einstaka borgara.

Fjldin allur af bandarskum ungmennum hefur lti sannfrast af yfirvldum, fulltrum skla og annarra a fjrfestingar eirra eigin nmi, oft upp svimandi upphir, muni borga sig a nmi loknu. Anna hefur komi ljs. Ntskrifair hsklanemar Bandarkjunum hafa urft a horfast augu vi a a strfin sem eim var lofa eru ekki til staar og egar vinna vi hfi finnst n launin engan veginn fyrir skuldunum sem var safna nmstmanum. Hva gerist ? eir sem eiga a fjrsterka bakhjarla f forskot lfinu, einstaka aili nr a fta sig, eir sem eftir eru fara a vinna Starbucks og misjfnuur samflaginu eykst. Aukinn misjfnuur leiir svo til ess a a er fjrhagur sem rur hver kemst hrifastur samflaginu en ekki hfni. Samflagi tapar endanum ar sem eir hfileikar sem eru til staar (ea er hgt a rkta) f ekki a njta sn gu ess.

En a er ekki bara hsklastigi sem um rir. Einkavingaskhyggjan nr yfir ll sklastig. Aftur eru a Bandarkin sem vi getum leita til eftir fyrirmyndum. Mikil einkaving hefur veri menntun grunn- og framhaldssklastigum ar - srstaklega formi svokallara charter schools, sem er eiginlega tilfrsla opinbers fs til einkaaila. Eitt hneyksli eftir ru hefur komi upp tengslum vi charter sklana (etta er ekki algilt - g hef heimstt hreint frbra charter skla Bandarkjunum). Sklar hafa fari hausinn vegna slms reksturs ea jafnvel fjrmlamisferli rekstraraila og skili eftir strandaa nemendur sem geta lti anna gert en hrkklast aftur opinberu sklana. Sklar hafa ori uppvsir a v a hafna ea a losa sig vi erfia nemendur ea sem urfa auka asto nminu. Sumstaar hafa charter sklar veri stofnair sem eru ltnir hfa bara til kveinna jflagshpa sem hefur leitt til aukins askilnaar samflgum. Og vinningurinn af essu llu? Lti sem enginn. Sama hvernig a er liti - gi nms, tkifri til nms, nmsrangur, nskpun nmi - nnast ekkert af v sem charter sklarnir ttu a skila samflaginu hefur rst.

En einkavingasinnar lta ekki svona leiinda stareyndir stoppa sig. Einkavinga- og einstaklingshyggjuorran bur upp msar arar leiir til a sannfra en me stareyndum. Eitt slkt dmi birtist nlega Viskiptablainu. ar heldur slaug Hulda Jnsdttir, formaur Samtaka sjlfsttt starfandi skla, v fram a me tilkomu Hjallastefnunnar og Aljasklans Garab, sem eru bir einkareknir sklar, hafi stalar hkka. g veit ekki hvaa stala slaug Hulda er a tala um og fullyringin er ekki rkstudd frekar greininni sem birtist vef Viskiptablasins. Kannski er fjalla meira um etta prentuu tgfunni. Ef vi ltum til samrmdra prfa 10. bekk hefur veri ltil sem engin breyting tkomum Garab sustu rin - og etta eru rin sem fyrstu nemendur Hjallastefnunnar Garab eru a taka prfin. En g veit ekki hvort samrmdu prfin hafi nokku me ennan staal a gera sem slaug Hulda talar um.

slaug Hulda kvartar lka yfir v a einkareknir sklar sem iggja opinbert f Garab megi ekki rukka sklagjld a vild. Hn kallar a sanngjarnt meira a segja. g get ekki s a hgt s a tlka etta ruvsi en svo a henni finnst broti rtti einkarekinna skla til a mismuna sklabrnum eftir fjrhag heimila. Augljslega hafa ekki allir r a borga essar kr. 60.000 mnui, sem slaug Hulda telur vera hfilegt gjald, ofan skattana sem eir borga negar til a reka sklakerfi og fleira.

Hvernig svo sem vi kjsum a ra um menntaml breytir a v ekki a menntun telst til almannaga, sem ir a menntun einstaklinga, sama hvernig menntastofnanir eru reknar ea fjrmagnaar, ntist alltaf samflaginu llu. etta er ekki skilgreiningaratrii n hagfrilegt sjnarmi. etta er einfaldlega eli menntunar.

sama htt, hefur a hrif allt samflagi egar hindranir eru settar fyrir agengi tiltekinna einstaklinga a menntun. Alingi dag var einmitt tekin upp umra um hrif stefnubreytinga rkisstjrnar menntamlum. Fjldi nemenda nmi framhaldssklastigi sem eru 25 ra og eldir hefur fkka umtalsvert milli ra, enda ekki gert r fyrir eim fjrlgum. Auvita eru mis nnur tkifri fyrir a mennta sig, en a vera eir a gera eigin kostna. etta er hindrun og verur eflaust til ess a frri bti vi sig essa menntun en ella. etta eru samstarfsailar okkar uppbyggingu og run samflagsins. a er okkur hag gera allt sem vi getum til a tryggja a a, og allir, hafi ekkingu og hfni sem arf til a taka tt upplstri og gagnrninni umru um framt samflags okkar. g s ekki hvernig a tryggja etta v menntakerfi sem mlsvarar nju orrunnar virast vilja.

g hef aldrei s skra framtarsn setta fram samfara orrubreytingunni. Segjum sem svo a vi kveum a fara smu lei og sst hefur lndum eins og Bandarkjunum. Hvernig sjum vi fyrir okkur menntakerfi sem byggist einkahagsmunum eftir 20-25 r? Er jafn agangur a menntun h fjrhag ea stu samflaginu? F allir tkifri til a blmstra - ea vera besta tgfan af sjlfum sr, eins og g hef heyrt a ora? Ea tkoman a rast af v sem hver og einn getur, ea vill, borga fyrir?


hugaver heimskn eTwinning murskipi

Atomium

Ekki murskipi okkar heldur anna ekkt murskip Brussel.

lok oktber mtti g rstefnu eTwinning tlunarinnar Brussel samt hundruum kennara, sklastjrnenda og annarra sem koma a sklastarfi vsvegar a r Evrpu. Mr lei svolti eins og g vri meal tal geimknnua a koma murskipi til skrslutku um landkannanir og vinninga ravddum sbreytilegra tkniveruleika. Allir hfu spennandi sgur a segja. Helst vildi g heyra r allar en til ess hefi urft meira en essa rj daga sem g hafi.

a fyrsta sem g geri egar g kom murskipi, ea "rstefnuhteli" eins og sumir myndu kalla a, var a rjka skrningarlistana til a tryggja mr sti spennandi mlstofum. Stafjldi var takmarkaur og af mrgu spennandi a velja. Vi vorum lklega me eim sustu sem lgu a murskipinu v allt a sem tti mest spennandi var um a fyllast. boi voru mlstofur um tlvur og leiki, forritun, samflagsmila, reynslu kennara af samstarfi neti og tal margt fleira. g ni a skr mig mlstofur um forritun, tkni vsindakennslu og sndarveruleika svo eitthva s nefnt. a tti eftir a koma ljs a skrningin hafi lti a segja. Margir virast hafa kvei a mta r vinnustofur sem eir vildu hvort sem eir voru skrir ea ekki. Fyrir viki kom fyrir a engin laus sti voru sumum mlstofum fyrir sem hfu skr sig. sumum tilvikum reyndist etta ln lni v g datt inn vinnustofur sem g tlai mr ekki a skja en sem reyndust svo afar hugaverar.

Ein slk vinnustofa bar ann frekar litlausa titil Teacher exchange workshop I, sem er ekki mjg lokkandi yfirskrift mia vi t.d. Learning to game, gaming to learn, sem g tlai a vera stundina. mlstofunni sem g lenti fkk g meal annars a heyra um verkefni Grskra og Slvenskra kennara sem voru a nota MOOC (Massive Online Open Courses)til a kenna framhaldssklanemum ensku. Nemendur skri sig nmskei Courserasamt fjlda annarra samstarfssklunum, sem og annarra tttakenda MOOC-inu. Nemendurnir unnu verkefni samrmi vi krfur Coursera nmskeisins, tku tt umrum ar og unnu verkefni en voru lka samskiptum sn milli og vi sna kennara sklastofum og netinu. etta tti mr mjg skemmtileg notkun mguleikum MOOC nmskeia til a auga nmsumhverfi nemendana sem tku tt.

Mr tkst a koma mr inn mlstofu um forritun sem g hafi skr mig me v a mta mjg snemma og tryggja mr sti. hugaverast mlstofunni fannst mr leiir sem voru kynntar til a kenna grunnatrii forritun n ess a kenna kun, ea ritun skipana forritunarmlum. Notaur var leikur sem heitir Cody & Robyar sem tttakendur ba til leiakerfi fyrir vlmenni me plum og rum tknum sem vsa vlmenninu rttu lei a settu marki. etta passai mjg vi mnar eigin vangaveltur um a hvers vegna vaxandi hugi er v a kenna forritun og hvernig best er a fara a til a n eim markmium sem vi setjum okkur. moogwerkstattg ntti mr a sem g lri essari vinnustofu nlega egar g kynnti nstrlegt tki fr hljgervlaframleiandanum Moog, Moog Werkstatt, menntabum UT-torgsog Menntamiju. Me Moog Werkstatt framleiir notandinn margskonar hlj me v a senda rafstraum gegnum mis svokllu mdl sem umbreyta merkinu. grundvallaratrium er etta eins og forritun ar sem ggn eru send gegnum msar rtnur sem umbreyta eim, nema n flkins forritunarmls. Eins og forritun, getur tkni eins og Moog Werkstatt nst jlfun algrimskrar hugsunar, a er a segja skpun ferla til a umbreyta ggnum og f annig t afur sem gagnast okkur.

etwinning_10yetta er aeins lti brot af v sem g kynntist ur en allir yfirgfu murskipi uppfullir af njum reynslusgum og hugmyndum eftir hugaverar mlstofur og umrur. heildina liti var g mjg heillaur af v hva kennarar sem g hitti rstefnunni eru skapandi og hugasamir um notkun tkni nmi og kennslu. Einnig sna viburir eins og essi hvers viri Evrpusamstarfi sklamlum er mikilvgt fyrir okkur. Viljinn til a vinna saman og leita nrra leia til a gera nm gagnlegra og hugaverara fyrir nemendur llum aldri sem g var var vi er einstaklega adunarverur. Kostir tlunar eins og eTwinning eru greinilega miklir og margttir. g vona a slenskir kennarar veri fram duglegir a nta sr au tkifri sem r veita til samstarfs um nja landvinninga rt breytileikum heimi.


Vi erum vst ekki margir framtarfringarnir hr landi...

backtofuturetli g komi ekki fyrst upp egar ggla er eftir slenskum framtarfringi. tilefni dagsins var g vitali um framtarfri og framtina Vsj Rs 1.


mbl.is Back to the Future dagurinn dag
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Af hverju heldur Vigds a slenskir sklar su a "sa" f?

ed_spend_toona yrfti a f frekari skringar essu (g tek fram a g er ekki me Morgunblai hndunum og get v ekki bori essa stuttu grein saman vi a sem sagt er a komi fram blainu).

Fyrir a fyrsta eru fjrframlg til menntamlahr landi ekkert srlega h (og hafa lkka tluvert san 2008). a er hgt a mla fjrframlg msan htt til a gera au samanburarhf (US$ pr/nem, % af jarframleislu o.s.frv.). Eftir v hvernig er mlt ersland allt frbotninum mia vi nnur OECD lnd og upp ca. mealtal.

Hva nmsrangur varar er sland mjg nlgt PISA mealtalinu llum greinum samt lndum eins og Noregur, Bretland, Frakkland, Danmrk og Lxemborg, svo eitthva s nefnt.

A lokum, g er ekki sannfrur um a a s sta til a telja a a eigi a vera fylgni milli fjrframlaga til menntamla og nmsrangurs eins oggefi er skyn essari grein. Til dmis, meal eirra landa sem setja hva mest af fjrmagni menntamlin eru Sviss, Noregurog Lxemborg. Eins og ur sagi er rangur Noregs og Lxemborgar skv. PISA svipaur og slandi en Sviss er meal hstu PISA-landa. Svo er auvita Finnland, sem flestir ekkja, me fjrframlg nlgt mealtalinu en mjg gan nmsrangur.

Hva er a essum ggnum (PISA ea tlur OECD varandi fjrframlg til menntamla) sem bendir til a sklar su a "sa" f?


mbl.is Mikil sun menntakerfinu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Pnlegt a sj fjlmila falla fyrir augljsu plati

Uppfrt aftur: a er loksins bi a breyta frttinni og allt um grnistana @Riverblufdental fjarlgt. En a m sj brot af v sem st upphaflega (og rmar 12 klst. ar eftir) skjskotinu fyrir nean. E.o. vti til varnaar -vinna rannsknarvinnuna fyrst og svo birta. Ekki fugt.

Uppfrt: essi frtt er nnas mest lesna vef mbl.is og enn ekki leirtt eftir 12 klst. netinu. etta er hugavert dmi um s.k. subluheld g.

@Riverblufdental, Twitter notandinn sem vsa er frttinni, byrjai a tsta nokkrum dgum eftir a tannlknirinn sem rekur stofuna, Walter Palmer, komst frttir fyrir a hafa drepi ljni Cecil. Alla t san hefur @Riverblufdental veri a gra flki me myndum af kttum, ljnum og msum rum drum samt tstum um tannheilsu og a sem umsjnarmnnum finnst vera arfa singur vegna frtta um veii Palmers. Stundum fyndi, stundum ekki, en allt plati. eir trgjrnustu hefu allavega mtt taka eftir v a grntstarinn skrifar "River Bluff Dental" rangt (@Riverblufdental: bara eitt 'f'), sem er algeng taktk til a plata flk netheimum.

g geri r fyrir a blaamenn mbl.is leirtti etta fyrr ea sar annig a g tk skjskot til a varveita mmenti:

riverbluFdental


mbl.is Ljnadrparinn snr r felum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Aum umfjllun um gagnaukinn veruleika RV

ingress-PS-1024x500g ver a segja a g er svolti sttur vi umfjllunina um gagnaukinn veruleika frttum RV kvld. Mr fannst vimlandi frttamanns gera frekar lti r mguleikum essarar strkostlegu tkni. Gagnaukinn veruleiki (GV), sem var kallaur aukinn veruleiki (sem mr finnst ekki g ing) frttinni, er ing enska hugtakinu augmented reality (sj hr af hverju g vil kalla etta gagnaukinn veruleika).

strum drttum verurGV tilegar skynjarar og ggn sem eru stt yfir nettengingar snjalltkjum eru notu til a ba til yfirlag yfir veruleikann til a auka gagnsemi og upplsingagildi hans. g hef fjalla miki um essa tkni og srstaklega mguleika hennar nmi og kennslu einhver r nna. Mr finnst frbrt a sj umruna breiast t en er sttur vi a tknin s ger a einfldu gimmick til a skemmta nemendum.

frttinni sagi vimlandinn, sem tengist samstarfsverkefni sem Hsklinn Akureyri tekur tt , a helsti kostur tkninnar er wow faktorinn, .e. a tknin gerir hi hversdagslega sem nota er nmiskemmtilegra og hugaverar. GV getur gert miklu meira en a og bur upp mjg spennandi mguleika til a samtta nm, nta tkni tengslum vi nm, auka skpun nmi og margt fleira.

g hef fjalla um etta allt saman margoft ur og vsa frekar fyrri skrif og erindi en a fara telja upp hr enn eina ferina:
-Tkninjungar og framt menntunar
- Gagnaukinn veruleiki og framt menntunar(glrur)
- Augmented reality in education(glrur)
-Learning in augmented reality: Extending functional realities(kennslufrilegar plingar)
-Upptaka af erindi vorrstefnu 3F 2013


Menntamlarherra virist misskilja mltki um bkviti

frtt Vsi.is dager sagt fr umrum um menntaml Alingi dag. ar kallai Gumundur Steingrmssn eftir agerartlun um menntaml og talai m.a. um ann fjlda sem menntar sig hr en starfar svo erlendis og borgar skatta ar. Illugi Gunnarsson, menntamlarherra,svarai skv. Vsi, "Vi erum jin sem bj til mltki: 'Bkviti verur ekki askana lti'." arna held g a Illugi hljti a vera a misskilja mltki. g lri einhverntma fyrir lngu a mltki merkir a a urfi a hafa fyrir bkvitinu, v verur ekki ausa kollinn flki eins og a f mat askinn sinn. Hr eru tvr greinar sem styja ennan skilning minn: Gurn Kvaran Vsindavefunumog grein mbl.is.

Eftir umru hr heimilinu og sngga leit vefnum virist algengt a flk misskilji/misnoti mltki. Sj t.d. nlega grein gsts H. Ingrssonarar sem hann skilur mltki greinilega sama htt og Illugi.

Kannski er jafnvel hgt a segja a merking ess hafi breyst tmanna rs, ea hva?


Tlfrilegur misskilningur ea blekkingar?

gr (10.06.2015) birtist frtt vef Viskiptars slandssem hefst essum orum:

tlu fjarvera starfsflks vegna veikinda er tvfalt meiri opinberum vinnustum en almennum vinnustum. etta er ein af niurstum runarverkefnisins Virkur vinnustaur sem kynntar voru sasta mnui.

Nei, etta er ekki ein af niurstum verkefnisins sem vsa er til. Ein af niurstunum er a hlutfall fjarveru var hrra eim opinberu vinnustum sem tku tt verkefninu samanburi vi einkarekna vinnustai sem tku tt. Teki er fram grein um verkefni(bls. 43) a:

Mikilvgt er a hafa huga, egar skoaar eru niurstur fr sfnun lykiltalna hj tttkufyrirtkjum, a fjldi og ger fyrirtkja og stofnanna sem tku tt verkefninu Virkur vinnustaur var takmarkaur og v er ekki hgt a yfirfra tlurnar almennt yfir opinberan og almennan vinnumarka.

Samt gerir greinarhfundur V nkvmlega etta - yfirfrir niurstur um takmarka rtak i og lyktar t fr v a niurstur lsi almennu standi.

a sem verra er er a greinarhfundur veit af takmrkunum tlfrilegu greiningarinnar sem hann er a vsa en reynir samt a rttlta alhfingar snar. lok greinarinnar bendir hfundur a:

ar sem fjldi vinnustaa runarverkefninu var takmarkaur gefur runarverkefni ekki endanlega niurstu um tni veikinda opinberum og almennum vinnumrkuum.

vaknar spurningin, af hverju er hann a nota niursturnar til a alhfa um opinbera og almenna vinnumarkai? Greinarhfundur er me tilbi svar:

arf a athuga a upphafi verkefnisins, ri 2011, fru eir vinnustair sem tku tt greiningu fjarveru og tbjuggu fjarverustefnu me tttku starfsmanna sem samykkt var af stjrnendum og innleidd kjlfari. a gefur vsbendingu um a veikindafjarvera gti veri meiri opinberum og almennum vinnumarkai heild.

etta er skiljanlegt. Af hverju tti a a vikomandi vinnustair fru stefnumtun ri 2011 a breyta tlfrilegum takmrkunum greiningarinnar sem er veri a fjalla um? a er kannski vsbending um a etta yrfti akanna betur en rttltir ekki alhfingar.

Hr er annahvort veri a misskilja tlfrina sem byggt er ea veri a beita blekkingum.


mbl.is Veikindi tvfld hj hinu opinbera
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Android snjallri mitt er i! En g get ekki mlt me v fyrir ara.

androidwearg snjallr. Mjg fnt Android Wear LG G Watch R, sem g nota miki og hefur haft tluver hrif hvernig g nti mr upplsingatkni almennt. g er oft spurur g a f mr svona? v miur er svari mitt flestum tilvikum nei. stan er fyrst og fremst s a ef vikomandi veit ekki hva a er a rta (e. root) smann sinn (og ar me gilda byrgina) og er smeykt vi a krukka kerfisskjlum er a a f meingallaa vru. a er eiginlega eins og a kaupa b fullu veri en f ekki lyklana a dyrunum - getur kkt inn um gluggan en getur ekki gert neitt. Google (sem n.b. rekur fyrirtki hr landi) hefur nefnilega kosi a gera Google Now, sem er s eining Android fartknikerfisins sem framtarrun ess byggist , virkt slandi. n Google Now eru Android rin lti meira en drt skraut. rtt fyrir trekaar tilraunir til a f a vita af hverju etta er hef g ekki fengi nein svr. ar me tali eru m.a.s. samskipti sem g tti vi verkefnisstjra Google Now hj Google. g held a hn hafi ekki einu sinni tta sig v a Google Now vri virkt sumum lndum.

googlenownotavailEn hva er Google Now? Lklega eru margir slendingar sem ekkja etta aeins sem virkan valmguleika snjalltkjum snum sem er Not available in your country. Google Now er gervigreindarbnaurinn Android tkjum og af mrgum talinn tluvert betri en Siri, gervigreindin snjalltkjum Apple. Google Now getur fylgst me stasetningu notandans, hva hann er a gera, hver hugaml hans eru og fleira og frt honum upplsingar eftir v. Til dmis:

  • Google Now veit a g fylgist me kvenum vefsvum ar sem fjalla er um framtarfri og menntaml og ltur mig vita egar ntt efni birtist ar.
  • Google Now notar skynjara snjalltkjum mnum til a tta sig egar g er a ganga, hjla ea stunda ara hreyfingu og tekur upplsingarnar saman til a g viti hversu latur ea duglegur g er binn a vera.
  • Google Now veit hvar g heima og notar stasetningu mna til a lta vita hversu lng heimferin verur og hver s besta leiin eftir v hvaa feramta g nota.
  • Google Now les dagatali mitt og veit hvenr og hvar g arf a vera mttur fund og ltur mig vita tka t svo g hafi tma til a koma mr stainn.
  • Google Now veit af bkuum flugferum o..h. og passar a g s vel undirbinn egar ar a kemur.

etta allt gerir Google Now n ess a g gefi nokkrar skipanir ar um. g hef sett upp mnar upplsingajnustur annig a Google Now hefur agang a eim og gervigreindarbnaurinn sr um afganginn. En Google Now bur lka upp margt fleira. Til dmis eru fjlmargar raddskipanir Android kerfinu tengd Google Now. slendingar ekkja a vel a hgt er a framkvma leit me raddskipunum og er a slenska talhermi Google a akka, sem er sagur vera fullkomnasti slenski talhermir sem til er dag. Me Google Now vera msar raddskipanir virkar sem eru a ekki annars. get g til dmis me rddinni einni:

  • Bei snjalltki um a minna mig a gera eitthva egar g er kominn tiltekinn sta - t.d. a kaupa mjlk nst egar g er matvrub ea a setja vottavl egar g kem heim.
  • Rst tilteki smforrit snjalltkinu.
  • Sami og sent smskilabo ea tlvupst.
  • Hringt einhvern r smaskrnni.
  • Fengi ea lti a einstaka or ea frasa tal tunguml.
  • Fengi lausn strfri dmi.
  • Lti spila tnlist sem g vil r eigin safni ea smforriti eins og Spotify.
  • og margt fleira.

En ef Google Now er ekki virkt er flest af essu ekki boi.

Snjallri er stengt smanum og me hljinntak til a taka mti raddskipunum og skj til a birta upplsingar (og klukku auvita). annig get g bei ri um a segja mr hvernig g segi g hjlai t b dnsku ea hva (55*372)/3 er (svari er 6820) n ess a urfa a taka upp smann. En allt etta get g bara t af v a g er hfilega mikill nrd a g treysti mr til a hakka smann minn. Hefi g ekki veri binn a ganga r skugga um a g gti hakka smann til a virkja Google Now hefi g aldrei keypt mr Android snjallr. a skal viurkennast a Google Now egar a er virkt hr slandi gerir ekki nrri jafn margt og a gerir Bandarkjunum en ng a mnu mati til a rttlta veseni sem a kostar.


uridnavMr finnst gilega gaman a sna kennurum hva g get gert me rinu mnu - spyrja a spurninga, gefa v skipanir, lta a a fyrir mig og svo framvegis. Flestir vera mjg hissa v eir hafa ekki tta sig essum mguleikum snjallranna og gera sr v litla grein fyrir v hva a hefur a segja a nemendur allt niur grunnskla eru byrju a mta me slk tki skla (g hef heyrt um fjlmrg dmi ess). En v miur er essi tkni enn agengileg fyrir flesta slenska notendur. Og a sem er verst er a margir tta sig ekki essu fyrr en eir eru bnir a sprea tkjakaupin. Google er nefnilega ekki a lta vita a notkun essarar tkni er mjg takmrku lndum eins og sland ar sem loka er Google Now. a er meira a segja annig a notendur Android hr landi (alla vega eir sem eru me Lollipop strikerfi 5.*) eru sfellt hvattir til a virkja Google Now til a f alla frbru ftusana. egar eir reyna a gera a kemur ljs a a er ekki hgt - en eir f samt fram bendingarnar um hversu mikilvgt er a virkja a.

A lokum skora g aila hr landi sem selja Android vrur a upplsa okkur neytendur um a af hverju einn helsti kerfishluti Androids er gerur virkur og hvenr megi vnta ess a a breytist.


A eiga vi menntakerfi

Nlega hef g tt samru vi flk netinu sem gagnrnir menntakerfi m.a. fyrir a a a verji sig sjlft gagnvart breytingum til a halda sr gangandi, sem leiir til stnunar, ofvaxtar og eflaust margt fleira. Gagnrni sem essi eflaust rtt sr a einhverju leyti en undirstrikar um lei hversu brnt er a skilja hvernig kerfi virka almennt ef gagnrni og agerir eiga a hafa hrif. ar kemur a gagni s.k. kerfiskenning (sem mr finnst frekar afleit tilraun til a a systems theory en g m ekki vera a v a lta mr detta eitthva betra hug nna). Kerfiskenning hjlpar til vi a greina astur hvers kyns kerfi t fr heildrnum hrifum umhverfis, innvia og virkni. Skv. kerfiskenningu eru kvein lgml sem eru a verki llum kerfum og skiptir engu hvort vi erum a tala um menntakerfi, leikkerfi landslisins handbolta ea vl bl. llum tilvikum er kerfi gangi sem tekur vi innleggi, umbreytir v og sendir fr sr sem afur. Kerfiskenning (ea kerfisnlgun, e. systems thinking)segir okkur a egar vi erum a fst vi slk kerfi urfum vi a horfa heildrnt au og skilja hvernig allir partarnir virka saman ef vi tlum a geta haft hrif au. Kerfiskenning hefur ori nokku algengt greiningartki til a skoa menntakerfi, srstaklega eftir a Peter Senge og flagar gfu t bkina Schools That Learn: A Fifth Discipline Fieldbook for Educators, Parents, and Everyone Who Cares About Educationri 2000.

egar vi erum a fst vi kerfi ea a reyna a breyta kerfi er mikilvgt a vi skiljum hvernig kerfi virka og hva hefur hrif au. Hr eru nokkur grundvallaratrii sem ll kerfi eiga sameiginlegt sama hvers elis au eru. Sumt kann a virast nokku mtsagnarkennt.

  1. Eli kerfa er a leita jafnvgis. kerfiskenningu er etta jafnvgi kalla homeostasis. a er algengt a flk telji eli kerfa vera a halda sr gangandi v annig vinna au verk sn og a hltur a vera grunneli. Svo er ekki. Kerfi getur frna ganginum til a halda jafnvgi en a frnar surjafnvginu til a halda sr gangandi. Til dmis, ef olan blvl klrast heldur vlin fram a ganga anga til vlarhlutir eru svo illa farnir a hn nr ekki lengur a stilla jafnvgi milli bensninntaks og ess a knja blinn fram og vlin httir a ganga. a gerir lti gagn a reyna a gangsetja blinn n. Vi urfum a gera breytingar inni vlinni annig a kerfi geti aftur fari a stilla sjlfttil jafnvgis eftir rfum. a er eins me menntakerfi - a leitar sfellt jafnvgis til a halda sr gangandi. 5LhxCIpEf a getur ekki lengur stillt jafnvgi (t.d. vegnafjrskorts) httir a a ganga, en ekki fyrr en a hefur reynt til rautar a vinna tiltla verk me eim afngum sem a hefur hverju sinni. Sj mefylgjandi mynd sem tskrir homeostasis einfaldan htt.
  2. ar sem kerfi er sfellt a leita jafnvgis er a sfellt a breytast. a er oft sagt um menntakerfi a a breytist ekkert en er yfirleitt veri a tala um a a breytist ekki eins og tiltekinn aili vill. Menntakerfi, eins og ll kerfi, bregst vi innri og ytri reitum me v a breyta sr hagkvmasta htt sem kostur er og afng leyfa. T.d. egar notkun samflagsmila var a breiast meal ungmenna voru vibrg skla a banna slka mila innan veggja eirra og gera mislegt til a koma veg fyrir a nemendur hefu agang a eim. etta er breyting. etta er kannski ekki s breyting sem mrg okkar hefu vilja sj en er breyting samt sem ur. arna voru bnar til reglur sem breyta getukerfisins til a leita jafnvgis ljsi nrra astna og er fullkomnu samrmi vi a sem vi er a bast af kerfi.
  3. Margir vilja a menntakerfi veri opnara fyrir njungum og veri meira skapandi en eir telja a vera og halda a til ess a a gangi urfi a einfalda og minnka kerfi. Hins vegar er a svo a einfld og ltil kerfi leia sur til nskpunar en flkin kerfi ar sem rkir hfileg reia, a sem stundum er kalla chaordia (sem mtti a sem skipulagt kaos). reia er afl sem verkar stugt jafnvgispunkt kerfisins annig a hann er alltaf a frast til. Kerfi bregst vi me a leita jafnvgis og egar reian er hfilega mikil dugir ekki a fara hagkvmustu ea auveldustu lei og nskpun sr sta. Hins vegar er mjg erfitt a tta sig hver hfilega hlutfll reiu og skipulags urfa a vera til a lta etta ganga upp. En, ef tlunin er a stula a nskpun er einfalt og lti kerfi sennilega ekki rtta leiin.
  4. Kerfi mtast ekki sur af umhverfinu en innvium. Til a tta okkur kerfi og hva a er sem hefur hrif kerfi urfum vi a hugsa heildrnt. Kerfi afmarkast ekki af gangverkinu einu. Um lei og einhver aili er farinn a skipta sr af kerfinu ori ea verki er s orinn hluti af v og hefur hrif a. a m t.d. lta vl bl sem eitt heildsttt kerfi. En um lei og kumaur stgur bensninngjfina er s orinn hluti af kerfinu. eir sem tala um menntakerfi opinberlega, hvort sem a er jkvtt ea neikvtt, eru um lei a gera sjlfa sig a parti af kerfinu.

g hef v miur ekki tma til a skrifa meira um etta essa stundina ar sem g arf a koma mr t flugvll. En skilaboin eru essi: ef vi erum a fst vi kerfi og viljum breyta v kerfi urfum vi a skilja hvernig kerfi virka. Tilraunir til a breyta kerfi n ess a skilja au leia til treiknanlegra tkoma sem vera til egar kerfi leitar jafnvgis. Ef vi skiljum hvernig kerfi virka sjum vi fljtt a leiin til a breyta eim er a huga a jafnvgispunktinum. Hvernig truflum vi jafnvgispunktinn ann htt a kerfi leiti jafnvgis tt sem vi viljum a a leiti? Ef etta tekst breytir kerfi sig sjlft eins og vi viljum a a breytist.


Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband