Listamannalaun og gildi heftrar skpunar

seurat_childessi umra um listamannalaun sem sprettur n upp hverju ri veldur mr miklum hyggjum. Aallega er a vegna ess a margir eir sem tj sig um au (jafnvel listamenn sjlfir og eir sem hafa kvrunarvald essu svii) virast misskilja tilgang eirra, ea vilja ala misskilningi meal almennings. Misskilningurinn felst fyrst og fremst v a lta (ea skilgreina) alla framleislu listamanna sem markasvru og a gildi framleislunnar er a llu leyti h mttku markaarins. Ef etta er raunin meikar alveg sens a velta fyrir sr hvort rtt s a halda einhverjum uppi mean hann framleiir eitthva sem fr kannski ekki gar mttkur opnum markai. En g held a etta s ekki rtt. Hlutverk listamannalauna, eins og hlutverk margra styrkja til vsindalegra rannskna, er einmitt a gera listamnnum kleift a stunda sna skpun h rstingi fr markasflum hverju sinni. Rkin fyrir v a samflagi skuli kosta svona vinnu er a slkt getur (og gerir oft) leitt til jkvra breytinga og nskpun yfir lengri tma.

g ekki gtlega til heimi listskpunar ar sem allir minni fjlskyldu (fyrir utan mig) eru menntair og starfa vi listskpun. Hins vegar ekki g betur til heimi rannskna og frimennsku, ar sem g starfa. annig a svo a umran snist um listskpun tla g a leyfa mr a tskra mitt sjnarhorn essum mlum t fr rannsknum og fristrfum me sm listavafi. A mnu mati er ekki langt milli essara tveggja heima (sj meira um a hr). Bi listamenn og frimenn hafa a a markmii a skapa nja merkingu og ekkingu til a lsa umhverfina sem vi upplifum dags daglega. eir gera a bara hver sinn htt. a sem eftir kemur byggir a miklu leyti rannsknum Marin & Irvine (1984), sem mr finnst vera ein besta og hlutlausasta framsetning og greining mlinu.

Spurningin sem um rir er essi: Hvort gagnast samflaginu mest, a setja opinbert f grunnrannsknir (pure research) ea hagntar rannsknir (applied research)? Grunnrannsknir eru r sem eru unnar fyrst og fremst til a svala forvitni og ekkingarrf frimanna. Grunnrannsknir snast gjarnan um a a skapa ea styrkja frilegar kenningar n srstaks tillits til ess hvort r leii til afura ea jnustu sem ntist almenningi. Hagntar rannsknir snast hins vegar um a a skapa afurir ea jnustu grundvelli frilegrar ekkingar sem ntist samflaginu og taka v tillit til markasafla. Sem dmi um etta tvennt:

  • Grunnrannsknir: Klassska dmi um grunnrannsknir er afstiskenning Einsteins. snum tma hafi afstiskenningin vissulega mikil hrif heimsmyndina en hafi lti sem ekkert ausjanlegt notagildi me tilliti til daglegs lfs almennings.
  • Hagntar rannsknir: Eitt skrasta dmi um hagntar rannsknir eru lyfjaprfanir. ar er markmii a nota vsindi til a skapa vru sem ntist almenningi mjg reifanlegan htt.

a er ekki algengt, held g, a listamenn ea arir skilgreini listskpun me smu hugtkum og g nota hr fyrir ofan en g held a eli skpunarinnar er samt ngu lk til a lta samlkinguna ganga upp.

Listamenn taka tt orru sn milli sem snst um a kanna hvernig er hgt a nota hina msu listrnu mila (t.d. tungumli, tnml, litir, lnur, rmi, o.s.frv.) til a tj sna sn. essi ttur listskpuninni lkist grunnrannsknum. Gur rithfundur hefur t.d. lklega gert margar tilraunir til a lsa sgupersnu sannfrandi htt og ntt til ess fyrirmyndir r listasgunni. Fstar tilraunirnar enda bkum vikomandi en eru samt sem ur nausynleg forsenda ess a eitthva prenthft veri til. ennan hluta listaskpunarinnar er ekki hgt a meta t fr arsemissjnarmium nema yfir lengri tma. tkomur tilraunanna sem listamaurinn gerir skila sr kannski ekki nsta verki, og jafnvel ekki arnsta, og kannski aldrei. En r hafa samt sem ur sitt gildi vegna ess a r eiga erindi orru listamanna og auka ar almenna ekkingu nrsamflaginu og jafnvel var.

egar rithfundur skrifar bk sem a fara slu notar hann ekkingu sem hefur skapast me tal tilraunum til a ba til verk sem lklegt er til a seljast - eins og egar frimenn framkvma hagntar rannsknir. skipta markasflin mli. Rithfundurinn (eins og arir listamenn) arf a geta sett ekkingu sem er til staar varandi skpunina samhengi sem henntar almenningi. Annars skapar verki ekki tekjur og kostnaurinn fellur listamanninn ea ara.

vsindum hefur veri deilt um a hvort s mikilvgara me tilliti til nskpunar, grunnrannsknir ea hagntar rannsknir. sama htt getum vi spurt hvort s mikilvgara fyrir nskpun listum, skapandi vinnan ea framleisla listavara? Plana tvo skilgreina Martin & Irvine, sem g nefndi ur, annig (meira um etta hr):

  • Science-push: Vsindaleg ekking skapar eftirspurn eftir njungum sem hgt er a setja marka.
  • Market-pull: Markaurinn skapar eftirspurn eftir njungum sem krefjast nrrar vsindalegrar ekkingar.

Ef science-push mdeli er lklegra til a leia til njunga fyrir marka, er rkrtt a styrkja grunnrannsknir sem auka vsindaleg ekkingu h vilja markaarins hverju sinni. Ef market-pull mdeli er lklegra til a leia til njunga er rkrttara a styrkja hagntar rannsknir sem taka mi af markasflum hverju sinni.

Nokkrar rannsknir hafa veri gerar til a kanna hvort nskpun rst frekar af science-push ea market-pull. Martin & Irvine fru yfir rjr helstu rannsknirnar (sem eru Project Hindsight, TRACESog Battelle rannsknin) sem eim var kunnugt um. essar rannsknir ttu sna a nskpun er verulega h grunnrannsknum en a a arf a rekja sgu njunga nokku langt aftur tmann til a sna fram tengslin. Sem dmi m nefna ljsleiaratkni en ekkingarsgu hennar m rekja aftur til ess rannskna hegun ljss upphafi 20. aldar. eim tma hafi ekkingin lti notagildi (nema til a skemmta flki eins og var gert Heimssningunni Pars 1889). Martin & Irvine voru hins vegar mjg dipl og lyktuu a bi science-push og market-pull hefu hrif nskpun, og srstaklega samvirknin milli essara tveggja pla.

Ef vi snum essu svo upp listir m finna mmrg dmi um a a listskpun hefur ekki fundi farveg markai fyrr en lngu eftir a skpunin hafi tt sr sta. g hef miki dlti tnlist annig a ltum nokkur dmi:

  • Vorblt Stravinsky: Verki ykir dag me merkilegustu og hrifamestu tnverkum 20. aldar. egar a var frumsnt Pars 1913 brutust t eirir meal horfenda sem mguust ar sem eim fannst Stravinsky vera a gera grn a sr. Tnskldi Puccini sagi verki augljslega vera afrakstur geveiks manns. a var ekki fyrr en nokkrum ratugum sar, og Bandarkjunum, sem tnlistarunnendur byrjuu a taka verki stt.
  • Fyrsta plata David Bowie (kom fyrst t 1969): Platan vakti litla sem enga athygli fyrr en hn var gefin t ru sinni ri 1972 og eftir a Bowie var binn a geta sr gott or me tveimur rum pltum. Hn hefur s.s. aldrei veri talin me merkilegustu pltum Bowie en hn ni tluverum vinsldum 1972 og komst fljtlega topp 10 vinsldalistum beggja vegna Atlantshafs.
  • Velvet Underground & Nico (oft kllu Bananaplatan): Plata essi er n efa ein s hrifamesta rokksgunnar. Hn seldist nnast ekkert egar hn kom fyrst t 1967. Brian Eno a hafa sagt um hana a hn seldist aeins 30.000 eintkum fyrstu ratugana eftir a hn kom t, en allir essir 30.000 stofnuu hljmsveit. a var ekki fyrr en eftir 10 r a hn fr a vekja athygli og aallega meal ungra pnkara og nbylgjusinna leit a einhverju fersku. 9. og 10. ratugnum voru fir rokktnlistamenn sem ekki listuu pltuna meal helstu hrifavalda.
  • Bitches Brew - Miles Davis: etta tmamtaverk hefur haft gfurleg hrif ekki bara djasstnlist heldur lka rokk og s.k. klassk. egar verki kom fyrst t 1970 voru margir innan djass-heimsins sem hfnuu verkinu og tldu etta vera svanasng Davis. Raunin var nnur. Hj Davis hfst tmabil sem einkenndist af mikilli tilraunastarfsemi og eir ungu tnlistarmenn sem hann fkk til lis vi sig ttu eftir a mta framt djass, popp, og rokk tnlistar: t.d. John McLaughlin, Chick Corea, Wayne Shorter, Herbie Hancock og margir fleiri.

llum essum tilvikum hfu listamennirnir fengi tkifri til a vinna a sinni listskpun n ess a urfa a hafa hyggjur af v hvernig markaurinn myndi taka mti afurinni. eim var llum hafna fyrstu en me tmanum nu eir eyru annarra listamanna og skapaist n merking, ntt tnrnt tunguml, sem skapai farveg fyrir mikla nskpun. a er einmitt etta sem listamannalaunum er tla a gera - a gefa listamnnum tkifri til a vinna a sinni skpun h rstingi markasafla. Slkt gefur kannski lti af sr egar til skamms tma er liti en me tmanum getur a leitt til byltinga. Og kannski a sem mikilvgast er, a far byltingar gerast n slks undanfara. a m segja a markaurinn er kannski gur a fylla upp gt, en a er heft listskpun og grunnrannsknir sem ba til gtin.

Listamannalaun, eins og styrkir til grunnrannskna, er tlu a gera listamnnum kleift a stunda sna skpun n markasrstings. Hins vegar hefur gagnrni beinst gegn v a tiltekinn hpur fi opinbert f fyrir a gera a sem tlast er til af eim. En, a er eins og g sagi ur, listamannalaun eru einmitt tlu a veita listamnnum tkifri til a gera anna en a sem vanalega er tlast af eim. essi gagnrni er v rngum forsendum. Tnlistarmaurinn Ing veurgukomst kannski nst v sem mli tti raunverulega a snast um egar hann spuri af hverju skattf hans tti a fara a kosta listskpun sem aeins 30 manns myndu njta? arna er eins og me Velvet Underground snum tma, ef etta eru rttu 30 manns gti a breytt heiminum til hins betra.

En a eru ekki bara eir sem gagnrna listamannalaun sem hafa fari mis vi kjarna mlsins. Agnar Kr. orsteinsson, blaamaur Stundinni, gagnrndi tframanninn Einar Mikael Sverrissonfyrir a vera mtfallinn listamannalaunum egar Einar Mikael i sjlfur atvinnuskpunarstyrk fr Nskpunarmist slands. Listamannalaun og styrkir atvinnuskpunarstyrkir eru gjrlkir og m segja a eim er tla hvor um sig a styja vi essa andstu pla nskpunarferlisins, sem g nefndi ur. Mean listamannalaun eru tlu a styja vi hefta listskpun eru atvinnuskpunarstyrkir tlair a styrkja markasvingu gra hugmynda, sem geta tt rtur listskpun ea grunnrannsknum. Ef vi gngum t fr v a tilgangur listamannalauna s eins og g hef sagt, er engin mtsgn v a vera mti listamannalaunum en iggja atvinnuskpunarstyrk. Blaamaur Stundarinnar virist ekki tta sig essu.

etta er furuleg staa egar hvorki eir sem eru me n eir sem eru mti listamannalaunum tta sig hlutverki eirra. ll gagnrnin umra, bi me og mti, virist orin svolti marklaus.


Nja orran um menntun: n fjrfesting - n framt?

UPPFRT 4.12.2015

g hef fengi nokkur komment um essi skrif mn, srstaklega varandi skilgreiningar einkavingu og einkarekstri menntun. Upphaflega tlai g a fjalla aeins um umru essari grein en hn var orin a lng a g sleppti v. a er lklega efni ara grein. EN Sumir vilja gera greinarmun einkavingu og einkarekstri. Yfirleitt annig a eitt vsar til ess a einkaailar stofna njan skla fr grunni og hitt a einkaailar reki opinberar stofnanir. g held a reynd hafiveri sraltill munur essu ar sem einkaailarnir fara fram a reka stofnun sna fyrir opinbert f hvernig svo sem stai er a stofnun ea rekstri. endanum snst etta alltaf um eitt - a flytja opinbert f yfir til einkaaila sem sj svo um a mennta flk. etta er umra sem mtti taka og kannski til einhvers gagns a skra essi ml.

etta er hins vegar ekki a sem g er a tala um hr. a sem g er a tala um er breytta gildismati sem fylgir v a innleia rekstarform sem byggir markaslgmlum og lengri tma hrif ess. ar sem reynsla er virist tilhneigingin vera a iggja opinbera fjrmagni en hkka um lei beinan kostna fyrir nemendur. greininni vsa g ummli formanns Samtaka sjlfsttt starfandi skla sem er stt vi a einkareknir sklar megi ekki innheimta sklagjld, sem vera a teljast nokku h, ofan opinber fjrframlg. etta bendir til ess a aukin einkaving s lkleg til a leia til smu runar hr landi og vi hfum s annarsstaar heiminum. a er, aukinn kostnaur, persnuleg htta og jfnuur.


schoolfundingGestur Gumundsson birti nlega hugavera grein vef Visir.isar sem hann gagnrnir skrslu Hagfristofnunar um efnahagsleg hrif styttingar framhaldsnms. Gestur vekur meal annars athygli oralaginu sem er nota skrslunni, sem tengir menntun vi einkahag, velfer og tekjumguleika einstaklingsins. Lti er hins vegar gert r samflagslegu samhengi menntunar. t nverandi rkisstjrnar virist fara meira en ur fyrir essari orru, sem miar a v a sannfra almenning um a eirra menntun er eirra einkahagsmunaml, sem tti ar af leiandi a lta sem eirra eigin fjrfestingu. essa orru m greina almennri umru stjrnarflokka um menntaml, Hvtbk menntamlarherra, fyrrnefndri skrslu Hagfristofnunar og msum skrslum Samtaka Atvinnulfsins og Viskiptars slands, svo eitthva s nefnt. g hef tluverar hyggjur af v a hr s markvisst veri a reyna a breyta gildismati varandi menntun n ess a huga ngilega vel a v hvert a muni leia okkur.

g er ekki nokkrum vafa um markmi mlsvara essarar orru. a er a greia fyrir aukinni einkavingu menntakerfi jarinnar. a verur a segjast a eir eru ekki mjg frumlegir sem standa bak vi etta verkefni. g hef fylgst me run smu orru menntamlum Bandarkjana ar sem g hf fyrst hsklanm fyrir um 25 rum og stundai framhaldsnm gegnum seinni hluta sasta ratugar. Fr v a g skri mig fyrst til nms Bandarskum hskla hefur kostnaur einstaklinga vegna hsklanms roki upp um nstum v 1.000%. etta er a miklu leyti tilkomi t af tvennu. fyrsta lagi, rekstarbreytingar innan hskla og samfara v mikil aukning hlaunara stjrnunarstaa. ru lagi, tilfrslu kostnaar fr hinu opinbera til einstaklinga sem stunda hsklanm. a er einmitt orra um menntun sem einkahagsmunaml og breytt gildismat um menntun sem hefur greitt fyrir essari tilfrslu kostnaar hsklana einstaka borgara.

Fjldin allur af bandarskum ungmennum hefur lti sannfrast af yfirvldum, fulltrum skla og annarra a fjrfestingar eirra eigin nmi, oft upp svimandi upphir, muni borga sig a nmi loknu. Anna hefur komi ljs. Ntskrifair hsklanemar Bandarkjunum hafa urft a horfast augu vi a a strfin sem eim var lofa eru ekki til staar og egar vinna vi hfi finnst n launin engan veginn fyrir skuldunum sem var safna nmstmanum. Hva gerist ? eir sem eiga a fjrsterka bakhjarla f forskot lfinu, einstaka aili nr a fta sig, eir sem eftir eru fara a vinna Starbucks og misjfnuur samflaginu eykst. Aukinn misjfnuur leiir svo til ess a a er fjrhagur sem rur hver kemst hrifastur samflaginu en ekki hfni. Samflagi tapar endanum ar sem eir hfileikar sem eru til staar (ea er hgt a rkta) f ekki a njta sn gu ess.

En a er ekki bara hsklastigi sem um rir. Einkavingaskhyggjan nr yfir ll sklastig. Aftur eru a Bandarkin sem vi getum leita til eftir fyrirmyndum. Mikil einkaving hefur veri menntun grunn- og framhaldssklastigum ar - srstaklega formi svokallara charter schools, sem er eiginlega tilfrsla opinbers fs til einkaaila. Eitt hneyksli eftir ru hefur komi upp tengslum vi charter sklana (etta er ekki algilt - g hef heimstt hreint frbra charter skla Bandarkjunum). Sklar hafa fari hausinn vegna slms reksturs ea jafnvel fjrmlamisferli rekstraraila og skili eftir strandaa nemendur sem geta lti anna gert en hrkklast aftur opinberu sklana. Sklar hafa ori uppvsir a v a hafna ea a losa sig vi erfia nemendur ea sem urfa auka asto nminu. Sumstaar hafa charter sklar veri stofnair sem eru ltnir hfa bara til kveinna jflagshpa sem hefur leitt til aukins askilnaar samflgum. Og vinningurinn af essu llu? Lti sem enginn. Sama hvernig a er liti - gi nms, tkifri til nms, nmsrangur, nskpun nmi - nnast ekkert af v sem charter sklarnir ttu a skila samflaginu hefur rst.

En einkavingasinnar lta ekki svona leiinda stareyndir stoppa sig. Einkavinga- og einstaklingshyggjuorran bur upp msar arar leiir til a sannfra en me stareyndum. Eitt slkt dmi birtist nlega Viskiptablainu. ar heldur slaug Hulda Jnsdttir, formaur Samtaka sjlfsttt starfandi skla, v fram a me tilkomu Hjallastefnunnar og Aljasklans Garab, sem eru bir einkareknir sklar, hafi stalar hkka. g veit ekki hvaa stala slaug Hulda er a tala um og fullyringin er ekki rkstudd frekar greininni sem birtist vef Viskiptablasins. Kannski er fjalla meira um etta prentuu tgfunni. Ef vi ltum til samrmdra prfa 10. bekk hefur veri ltil sem engin breyting tkomum Garab sustu rin - og etta eru rin sem fyrstu nemendur Hjallastefnunnar Garab eru a taka prfin. En g veit ekki hvort samrmdu prfin hafi nokku me ennan staal a gera sem slaug Hulda talar um.

slaug Hulda kvartar lka yfir v a einkareknir sklar sem iggja opinbert f Garab megi ekki rukka sklagjld a vild. Hn kallar a sanngjarnt meira a segja. g get ekki s a hgt s a tlka etta ruvsi en svo a henni finnst broti rtti einkarekinna skla til a mismuna sklabrnum eftir fjrhag heimila. Augljslega hafa ekki allir r a borga essar kr. 60.000 mnui, sem slaug Hulda telur vera hfilegt gjald, ofan skattana sem eir borga negar til a reka sklakerfi og fleira.

Hvernig svo sem vi kjsum a ra um menntaml breytir a v ekki a menntun telst til almannaga, sem ir a menntun einstaklinga, sama hvernig menntastofnanir eru reknar ea fjrmagnaar, ntist alltaf samflaginu llu. etta er ekki skilgreiningaratrii n hagfrilegt sjnarmi. etta er einfaldlega eli menntunar.

sama htt, hefur a hrif allt samflagi egar hindranir eru settar fyrir agengi tiltekinna einstaklinga a menntun. Alingi dag var einmitt tekin upp umra um hrif stefnubreytinga rkisstjrnar menntamlum. Fjldi nemenda nmi framhaldssklastigi sem eru 25 ra og eldir hefur fkka umtalsvert milli ra, enda ekki gert r fyrir eim fjrlgum. Auvita eru mis nnur tkifri fyrir a mennta sig, en a vera eir a gera eigin kostna. etta er hindrun og verur eflaust til ess a frri bti vi sig essa menntun en ella. etta eru samstarfsailar okkar uppbyggingu og run samflagsins. a er okkur hag gera allt sem vi getum til a tryggja a a, og allir, hafi ekkingu og hfni sem arf til a taka tt upplstri og gagnrninni umru um framt samflags okkar. g s ekki hvernig a tryggja etta v menntakerfi sem mlsvarar nju orrunnar virast vilja.

g hef aldrei s skra framtarsn setta fram samfara orrubreytingunni. Segjum sem svo a vi kveum a fara smu lei og sst hefur lndum eins og Bandarkjunum. Hvernig sjum vi fyrir okkur menntakerfi sem byggist einkahagsmunum eftir 20-25 r? Er jafn agangur a menntun h fjrhag ea stu samflaginu? F allir tkifri til a blmstra - ea vera besta tgfan af sjlfum sr, eins og g hef heyrt a ora? Ea tkoman a rast af v sem hver og einn getur, ea vill, borga fyrir?


hugaver heimskn eTwinning murskipi

Atomium

Ekki murskipi okkar heldur anna ekkt murskip Brussel.

lok oktber mtti g rstefnu eTwinning tlunarinnar Brussel samt hundruum kennara, sklastjrnenda og annarra sem koma a sklastarfi vsvegar a r Evrpu. Mr lei svolti eins og g vri meal tal geimknnua a koma murskipi til skrslutku um landkannanir og vinninga ravddum sbreytilegra tkniveruleika. Allir hfu spennandi sgur a segja. Helst vildi g heyra r allar en til ess hefi urft meira en essa rj daga sem g hafi.

a fyrsta sem g geri egar g kom murskipi, ea "rstefnuhteli" eins og sumir myndu kalla a, var a rjka skrningarlistana til a tryggja mr sti spennandi mlstofum. Stafjldi var takmarkaur og af mrgu spennandi a velja. Vi vorum lklega me eim sustu sem lgu a murskipinu v allt a sem tti mest spennandi var um a fyllast. boi voru mlstofur um tlvur og leiki, forritun, samflagsmila, reynslu kennara af samstarfi neti og tal margt fleira. g ni a skr mig mlstofur um forritun, tkni vsindakennslu og sndarveruleika svo eitthva s nefnt. a tti eftir a koma ljs a skrningin hafi lti a segja. Margir virast hafa kvei a mta r vinnustofur sem eir vildu hvort sem eir voru skrir ea ekki. Fyrir viki kom fyrir a engin laus sti voru sumum mlstofum fyrir sem hfu skr sig. sumum tilvikum reyndist etta ln lni v g datt inn vinnustofur sem g tlai mr ekki a skja en sem reyndust svo afar hugaverar.

Ein slk vinnustofa bar ann frekar litlausa titil Teacher exchange workshop I, sem er ekki mjg lokkandi yfirskrift mia vi t.d. Learning to game, gaming to learn, sem g tlai a vera stundina. mlstofunni sem g lenti fkk g meal annars a heyra um verkefni Grskra og Slvenskra kennara sem voru a nota MOOC (Massive Online Open Courses)til a kenna framhaldssklanemum ensku. Nemendur skri sig nmskei Courserasamt fjlda annarra samstarfssklunum, sem og annarra tttakenda MOOC-inu. Nemendurnir unnu verkefni samrmi vi krfur Coursera nmskeisins, tku tt umrum ar og unnu verkefni en voru lka samskiptum sn milli og vi sna kennara sklastofum og netinu. etta tti mr mjg skemmtileg notkun mguleikum MOOC nmskeia til a auga nmsumhverfi nemendana sem tku tt.

Mr tkst a koma mr inn mlstofu um forritun sem g hafi skr mig me v a mta mjg snemma og tryggja mr sti. hugaverast mlstofunni fannst mr leiir sem voru kynntar til a kenna grunnatrii forritun n ess a kenna kun, ea ritun skipana forritunarmlum. Notaur var leikur sem heitir Cody & Robyar sem tttakendur ba til leiakerfi fyrir vlmenni me plum og rum tknum sem vsa vlmenninu rttu lei a settu marki. etta passai mjg vi mnar eigin vangaveltur um a hvers vegna vaxandi hugi er v a kenna forritun og hvernig best er a fara a til a n eim markmium sem vi setjum okkur. moogwerkstattg ntti mr a sem g lri essari vinnustofu nlega egar g kynnti nstrlegt tki fr hljgervlaframleiandanum Moog, Moog Werkstatt, menntabum UT-torgsog Menntamiju. Me Moog Werkstatt framleiir notandinn margskonar hlj me v a senda rafstraum gegnum mis svokllu mdl sem umbreyta merkinu. grundvallaratrium er etta eins og forritun ar sem ggn eru send gegnum msar rtnur sem umbreyta eim, nema n flkins forritunarmls. Eins og forritun, getur tkni eins og Moog Werkstatt nst jlfun algrimskrar hugsunar, a er a segja skpun ferla til a umbreyta ggnum og f annig t afur sem gagnast okkur.

etwinning_10yetta er aeins lti brot af v sem g kynntist ur en allir yfirgfu murskipi uppfullir af njum reynslusgum og hugmyndum eftir hugaverar mlstofur og umrur. heildina liti var g mjg heillaur af v hva kennarar sem g hitti rstefnunni eru skapandi og hugasamir um notkun tkni nmi og kennslu. Einnig sna viburir eins og essi hvers viri Evrpusamstarfi sklamlum er mikilvgt fyrir okkur. Viljinn til a vinna saman og leita nrra leia til a gera nm gagnlegra og hugaverara fyrir nemendur llum aldri sem g var var vi er einstaklega adunarverur. Kostir tlunar eins og eTwinning eru greinilega miklir og margttir. g vona a slenskir kennarar veri fram duglegir a nta sr au tkifri sem r veita til samstarfs um nja landvinninga rt breytileikum heimi.


Vi erum vst ekki margir framtarfringarnir hr landi...

backtofuturetli g komi ekki fyrst upp egar ggla er eftir slenskum framtarfringi. tilefni dagsins var g vitali um framtarfri og framtina Vsj Rs 1.


mbl.is Back to the Future dagurinn dag
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Af hverju heldur Vigds a slenskir sklar su a "sa" f?

ed_spend_toona yrfti a f frekari skringar essu (g tek fram a g er ekki me Morgunblai hndunum og get v ekki bori essa stuttu grein saman vi a sem sagt er a komi fram blainu).

Fyrir a fyrsta eru fjrframlg til menntamlahr landi ekkert srlega h (og hafa lkka tluvert san 2008). a er hgt a mla fjrframlg msan htt til a gera au samanburarhf (US$ pr/nem, % af jarframleislu o.s.frv.). Eftir v hvernig er mlt ersland allt frbotninum mia vi nnur OECD lnd og upp ca. mealtal.

Hva nmsrangur varar er sland mjg nlgt PISA mealtalinu llum greinum samt lndum eins og Noregur, Bretland, Frakkland, Danmrk og Lxemborg, svo eitthva s nefnt.

A lokum, g er ekki sannfrur um a a s sta til a telja a a eigi a vera fylgni milli fjrframlaga til menntamla og nmsrangurs eins oggefi er skyn essari grein. Til dmis, meal eirra landa sem setja hva mest af fjrmagni menntamlin eru Sviss, Noregurog Lxemborg. Eins og ur sagi er rangur Noregs og Lxemborgar skv. PISA svipaur og slandi en Sviss er meal hstu PISA-landa. Svo er auvita Finnland, sem flestir ekkja, me fjrframlg nlgt mealtalinu en mjg gan nmsrangur.

Hva er a essum ggnum (PISA ea tlur OECD varandi fjrframlg til menntamla) sem bendir til a sklar su a "sa" f?


mbl.is Mikil sun menntakerfinu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Pnlegt a sj fjlmila falla fyrir augljsu plati

Uppfrt aftur: a er loksins bi a breyta frttinni og allt um grnistana @Riverblufdental fjarlgt. En a m sj brot af v sem st upphaflega (og rmar 12 klst. ar eftir) skjskotinu fyrir nean. E.o. vti til varnaar -vinna rannsknarvinnuna fyrst og svo birta. Ekki fugt.

Uppfrt: essi frtt er nnas mest lesna vef mbl.is og enn ekki leirtt eftir 12 klst. netinu. etta er hugavert dmi um s.k. subluheld g.

@Riverblufdental, Twitter notandinn sem vsa er frttinni, byrjai a tsta nokkrum dgum eftir a tannlknirinn sem rekur stofuna, Walter Palmer, komst frttir fyrir a hafa drepi ljni Cecil. Alla t san hefur @Riverblufdental veri a gra flki me myndum af kttum, ljnum og msum rum drum samt tstum um tannheilsu og a sem umsjnarmnnum finnst vera arfa singur vegna frtta um veii Palmers. Stundum fyndi, stundum ekki, en allt plati. eir trgjrnustu hefu allavega mtt taka eftir v a grntstarinn skrifar "River Bluff Dental" rangt (@Riverblufdental: bara eitt 'f'), sem er algeng taktk til a plata flk netheimum.

g geri r fyrir a blaamenn mbl.is leirtti etta fyrr ea sar annig a g tk skjskot til a varveita mmenti:

riverbluFdental


mbl.is Ljnadrparinn snr r felum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Aum umfjllun um gagnaukinn veruleika RV

ingress-PS-1024x500g ver a segja a g er svolti sttur vi umfjllunina um gagnaukinn veruleika frttum RV kvld. Mr fannst vimlandi frttamanns gera frekar lti r mguleikum essarar strkostlegu tkni. Gagnaukinn veruleiki (GV), sem var kallaur aukinn veruleiki (sem mr finnst ekki g ing) frttinni, er ing enska hugtakinu augmented reality (sj hr af hverju g vil kalla etta gagnaukinn veruleika).

strum drttum verurGV tilegar skynjarar og ggn sem eru stt yfir nettengingar snjalltkjum eru notu til a ba til yfirlag yfir veruleikann til a auka gagnsemi og upplsingagildi hans. g hef fjalla miki um essa tkni og srstaklega mguleika hennar nmi og kennslu einhver r nna. Mr finnst frbrt a sj umruna breiast t en er sttur vi a tknin s ger a einfldu gimmick til a skemmta nemendum.

frttinni sagi vimlandinn, sem tengist samstarfsverkefni sem Hsklinn Akureyri tekur tt , a helsti kostur tkninnar er wow faktorinn, .e. a tknin gerir hi hversdagslega sem nota er nmiskemmtilegra og hugaverar. GV getur gert miklu meira en a og bur upp mjg spennandi mguleika til a samtta nm, nta tkni tengslum vi nm, auka skpun nmi og margt fleira.

g hef fjalla um etta allt saman margoft ur og vsa frekar fyrri skrif og erindi en a fara telja upp hr enn eina ferina:
-Tkninjungar og framt menntunar
- Gagnaukinn veruleiki og framt menntunar(glrur)
- Augmented reality in education(glrur)
-Learning in augmented reality: Extending functional realities(kennslufrilegar plingar)
-Upptaka af erindi vorrstefnu 3F 2013


Menntamlarherra virist misskilja mltki um bkviti

frtt Vsi.is dager sagt fr umrum um menntaml Alingi dag. ar kallai Gumundur Steingrmssn eftir agerartlun um menntaml og talai m.a. um ann fjlda sem menntar sig hr en starfar svo erlendis og borgar skatta ar. Illugi Gunnarsson, menntamlarherra,svarai skv. Vsi, "Vi erum jin sem bj til mltki: 'Bkviti verur ekki askana lti'." arna held g a Illugi hljti a vera a misskilja mltki. g lri einhverntma fyrir lngu a mltki merkir a a urfi a hafa fyrir bkvitinu, v verur ekki ausa kollinn flki eins og a f mat askinn sinn. Hr eru tvr greinar sem styja ennan skilning minn: Gurn Kvaran Vsindavefunumog grein mbl.is.

Eftir umru hr heimilinu og sngga leit vefnum virist algengt a flk misskilji/misnoti mltki. Sj t.d. nlega grein gsts H. Ingrssonarar sem hann skilur mltki greinilega sama htt og Illugi.

Kannski er jafnvel hgt a segja a merking ess hafi breyst tmanna rs, ea hva?


Tlfrilegur misskilningur ea blekkingar?

gr (10.06.2015) birtist frtt vef Viskiptars slandssem hefst essum orum:

tlu fjarvera starfsflks vegna veikinda er tvfalt meiri opinberum vinnustum en almennum vinnustum. etta er ein af niurstum runarverkefnisins Virkur vinnustaur sem kynntar voru sasta mnui.

Nei, etta er ekki ein af niurstum verkefnisins sem vsa er til. Ein af niurstunum er a hlutfall fjarveru var hrra eim opinberu vinnustum sem tku tt verkefninu samanburi vi einkarekna vinnustai sem tku tt. Teki er fram grein um verkefni(bls. 43) a:

Mikilvgt er a hafa huga, egar skoaar eru niurstur fr sfnun lykiltalna hj tttkufyrirtkjum, a fjldi og ger fyrirtkja og stofnanna sem tku tt verkefninu Virkur vinnustaur var takmarkaur og v er ekki hgt a yfirfra tlurnar almennt yfir opinberan og almennan vinnumarka.

Samt gerir greinarhfundur V nkvmlega etta - yfirfrir niurstur um takmarka rtak i og lyktar t fr v a niurstur lsi almennu standi.

a sem verra er er a greinarhfundur veit af takmrkunum tlfrilegu greiningarinnar sem hann er a vsa en reynir samt a rttlta alhfingar snar. lok greinarinnar bendir hfundur a:

ar sem fjldi vinnustaa runarverkefninu var takmarkaur gefur runarverkefni ekki endanlega niurstu um tni veikinda opinberum og almennum vinnumrkuum.

vaknar spurningin, af hverju er hann a nota niursturnar til a alhfa um opinbera og almenna vinnumarkai? Greinarhfundur er me tilbi svar:

arf a athuga a upphafi verkefnisins, ri 2011, fru eir vinnustair sem tku tt greiningu fjarveru og tbjuggu fjarverustefnu me tttku starfsmanna sem samykkt var af stjrnendum og innleidd kjlfari. a gefur vsbendingu um a veikindafjarvera gti veri meiri opinberum og almennum vinnumarkai heild.

etta er skiljanlegt. Af hverju tti a a vikomandi vinnustair fru stefnumtun ri 2011 a breyta tlfrilegum takmrkunum greiningarinnar sem er veri a fjalla um? a er kannski vsbending um a etta yrfti akanna betur en rttltir ekki alhfingar.

Hr er annahvort veri a misskilja tlfrina sem byggt er ea veri a beita blekkingum.


mbl.is Veikindi tvfld hj hinu opinbera
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Android snjallri mitt er i! En g get ekki mlt me v fyrir ara.

androidwearg snjallr. Mjg fnt Android Wear LG G Watch R, sem g nota miki og hefur haft tluver hrif hvernig g nti mr upplsingatkni almennt. g er oft spurur g a f mr svona? v miur er svari mitt flestum tilvikum nei. stan er fyrst og fremst s a ef vikomandi veit ekki hva a er a rta (e. root) smann sinn (og ar me gilda byrgina) og er smeykt vi a krukka kerfisskjlum er a a f meingallaa vru. a er eiginlega eins og a kaupa b fullu veri en f ekki lyklana a dyrunum - getur kkt inn um gluggan en getur ekki gert neitt. Google (sem n.b. rekur fyrirtki hr landi) hefur nefnilega kosi a gera Google Now, sem er s eining Android fartknikerfisins sem framtarrun ess byggist , virkt slandi. n Google Now eru Android rin lti meira en drt skraut. rtt fyrir trekaar tilraunir til a f a vita af hverju etta er hef g ekki fengi nein svr. ar me tali eru m.a.s. samskipti sem g tti vi verkefnisstjra Google Now hj Google. g held a hn hafi ekki einu sinni tta sig v a Google Now vri virkt sumum lndum.

googlenownotavailEn hva er Google Now? Lklega eru margir slendingar sem ekkja etta aeins sem virkan valmguleika snjalltkjum snum sem er Not available in your country. Google Now er gervigreindarbnaurinn Android tkjum og af mrgum talinn tluvert betri en Siri, gervigreindin snjalltkjum Apple. Google Now getur fylgst me stasetningu notandans, hva hann er a gera, hver hugaml hans eru og fleira og frt honum upplsingar eftir v. Til dmis:

  • Google Now veit a g fylgist me kvenum vefsvum ar sem fjalla er um framtarfri og menntaml og ltur mig vita egar ntt efni birtist ar.
  • Google Now notar skynjara snjalltkjum mnum til a tta sig egar g er a ganga, hjla ea stunda ara hreyfingu og tekur upplsingarnar saman til a g viti hversu latur ea duglegur g er binn a vera.
  • Google Now veit hvar g heima og notar stasetningu mna til a lta vita hversu lng heimferin verur og hver s besta leiin eftir v hvaa feramta g nota.
  • Google Now les dagatali mitt og veit hvenr og hvar g arf a vera mttur fund og ltur mig vita tka t svo g hafi tma til a koma mr stainn.
  • Google Now veit af bkuum flugferum o..h. og passar a g s vel undirbinn egar ar a kemur.

etta allt gerir Google Now n ess a g gefi nokkrar skipanir ar um. g hef sett upp mnar upplsingajnustur annig a Google Now hefur agang a eim og gervigreindarbnaurinn sr um afganginn. En Google Now bur lka upp margt fleira. Til dmis eru fjlmargar raddskipanir Android kerfinu tengd Google Now. slendingar ekkja a vel a hgt er a framkvma leit me raddskipunum og er a slenska talhermi Google a akka, sem er sagur vera fullkomnasti slenski talhermir sem til er dag. Me Google Now vera msar raddskipanir virkar sem eru a ekki annars. get g til dmis me rddinni einni:

  • Bei snjalltki um a minna mig a gera eitthva egar g er kominn tiltekinn sta - t.d. a kaupa mjlk nst egar g er matvrub ea a setja vottavl egar g kem heim.
  • Rst tilteki smforrit snjalltkinu.
  • Sami og sent smskilabo ea tlvupst.
  • Hringt einhvern r smaskrnni.
  • Fengi ea lti a einstaka or ea frasa tal tunguml.
  • Fengi lausn strfri dmi.
  • Lti spila tnlist sem g vil r eigin safni ea smforriti eins og Spotify.
  • og margt fleira.

En ef Google Now er ekki virkt er flest af essu ekki boi.

Snjallri er stengt smanum og me hljinntak til a taka mti raddskipunum og skj til a birta upplsingar (og klukku auvita). annig get g bei ri um a segja mr hvernig g segi g hjlai t b dnsku ea hva (55*372)/3 er (svari er 6820) n ess a urfa a taka upp smann. En allt etta get g bara t af v a g er hfilega mikill nrd a g treysti mr til a hakka smann minn. Hefi g ekki veri binn a ganga r skugga um a g gti hakka smann til a virkja Google Now hefi g aldrei keypt mr Android snjallr. a skal viurkennast a Google Now egar a er virkt hr slandi gerir ekki nrri jafn margt og a gerir Bandarkjunum en ng a mnu mati til a rttlta veseni sem a kostar.


uridnavMr finnst gilega gaman a sna kennurum hva g get gert me rinu mnu - spyrja a spurninga, gefa v skipanir, lta a a fyrir mig og svo framvegis. Flestir vera mjg hissa v eir hafa ekki tta sig essum mguleikum snjallranna og gera sr v litla grein fyrir v hva a hefur a segja a nemendur allt niur grunnskla eru byrju a mta me slk tki skla (g hef heyrt um fjlmrg dmi ess). En v miur er essi tkni enn agengileg fyrir flesta slenska notendur. Og a sem er verst er a margir tta sig ekki essu fyrr en eir eru bnir a sprea tkjakaupin. Google er nefnilega ekki a lta vita a notkun essarar tkni er mjg takmrku lndum eins og sland ar sem loka er Google Now. a er meira a segja annig a notendur Android hr landi (alla vega eir sem eru me Lollipop strikerfi 5.*) eru sfellt hvattir til a virkja Google Now til a f alla frbru ftusana. egar eir reyna a gera a kemur ljs a a er ekki hgt - en eir f samt fram bendingarnar um hversu mikilvgt er a virkja a.

A lokum skora g aila hr landi sem selja Android vrur a upplsa okkur neytendur um a af hverju einn helsti kerfishluti Androids er gerur virkur og hvenr megi vnta ess a a breytist.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband