Android snjallri mitt er i! En g get ekki mlt me v fyrir ara.

androidwearg snjallr. Mjg fnt Android Wear LG G Watch R, sem g nota miki og hefur haft tluver hrif hvernig g nti mr upplsingatkni almennt. g er oft spurur g a f mr svona? v miur er svari mitt flestum tilvikum nei. stan er fyrst og fremst s a ef vikomandi veit ekki hva a er a rta (e. root) smann sinn (og ar me gilda byrgina) og er smeykt vi a krukka kerfisskjlum er a a f meingallaa vru. a er eiginlega eins og a kaupa b fullu veri en f ekki lyklana a dyrunum - getur kkt inn um gluggan en getur ekki gert neitt. Google (sem n.b. rekur fyrirtki hr landi) hefur nefnilega kosi a gera Google Now, sem er s eining Android fartknikerfisins sem framtarrun ess byggist , virkt slandi. n Google Now eru Android rin lti meira en drt skraut. rtt fyrir trekaar tilraunir til a f a vita af hverju etta er hef g ekki fengi nein svr. ar me tali eru m.a.s. samskipti sem g tti vi verkefnisstjra Google Now hj Google. g held a hn hafi ekki einu sinni tta sig v a Google Now vri virkt sumum lndum.

googlenownotavailEn hva er Google Now? Lklega eru margir slendingar sem ekkja etta aeins sem virkan valmguleika snjalltkjum snum sem er Not available in your country. Google Now er gervigreindarbnaurinn Android tkjum og af mrgum talinn tluvert betri en Siri, gervigreindin snjalltkjum Apple. Google Now getur fylgst me stasetningu notandans, hva hann er a gera, hver hugaml hans eru og fleira og frt honum upplsingar eftir v. Til dmis:

  • Google Now veit a g fylgist me kvenum vefsvum ar sem fjalla er um framtarfri og menntaml og ltur mig vita egar ntt efni birtist ar.
  • Google Now notar skynjara snjalltkjum mnum til a tta sig egar g er a ganga, hjla ea stunda ara hreyfingu og tekur upplsingarnar saman til a g viti hversu latur ea duglegur g er binn a vera.
  • Google Now veit hvar g heima og notar stasetningu mna til a lta vita hversu lng heimferin verur og hver s besta leiin eftir v hvaa feramta g nota.
  • Google Now les dagatali mitt og veit hvenr og hvar g arf a vera mttur fund og ltur mig vita tka t svo g hafi tma til a koma mr stainn.
  • Google Now veit af bkuum flugferum o..h. og passar a g s vel undirbinn egar ar a kemur.

etta allt gerir Google Now n ess a g gefi nokkrar skipanir ar um. g hef sett upp mnar upplsingajnustur annig a Google Now hefur agang a eim og gervigreindarbnaurinn sr um afganginn. En Google Now bur lka upp margt fleira. Til dmis eru fjlmargar raddskipanir Android kerfinu tengd Google Now. slendingar ekkja a vel a hgt er a framkvma leit me raddskipunum og er a slenska talhermi Google a akka, sem er sagur vera fullkomnasti slenski talhermir sem til er dag. Me Google Now vera msar raddskipanir virkar sem eru a ekki annars. get g til dmis me rddinni einni:

  • Bei snjalltki um a minna mig a gera eitthva egar g er kominn tiltekinn sta - t.d. a kaupa mjlk nst egar g er matvrub ea a setja vottavl egar g kem heim.
  • Rst tilteki smforrit snjalltkinu.
  • Sami og sent smskilabo ea tlvupst.
  • Hringt einhvern r smaskrnni.
  • Fengi ea lti a einstaka or ea frasa tal tunguml.
  • Fengi lausn strfri dmi.
  • Lti spila tnlist sem g vil r eigin safni ea smforriti eins og Spotify.
  • og margt fleira.

En ef Google Now er ekki virkt er flest af essu ekki boi.

Snjallri er stengt smanum og me hljinntak til a taka mti raddskipunum og skj til a birta upplsingar (og klukku auvita). annig get g bei ri um a segja mr hvernig g segi g hjlai t b dnsku ea hva (55*372)/3 er (svari er 6820) n ess a urfa a taka upp smann. En allt etta get g bara t af v a g er hfilega mikill nrd a g treysti mr til a hakka smann minn. Hefi g ekki veri binn a ganga r skugga um a g gti hakka smann til a virkja Google Now hefi g aldrei keypt mr Android snjallr. a skal viurkennast a Google Now egar a er virkt hr slandi gerir ekki nrri jafn margt og a gerir Bandarkjunum en ng a mnu mati til a rttlta veseni sem a kostar.


uridnavMr finnst gilega gaman a sna kennurum hva g get gert me rinu mnu - spyrja a spurninga, gefa v skipanir, lta a a fyrir mig og svo framvegis. Flestir vera mjg hissa v eir hafa ekki tta sig essum mguleikum snjallranna og gera sr v litla grein fyrir v hva a hefur a segja a nemendur allt niur grunnskla eru byrju a mta me slk tki skla (g hef heyrt um fjlmrg dmi ess). En v miur er essi tkni enn agengileg fyrir flesta slenska notendur. Og a sem er verst er a margir tta sig ekki essu fyrr en eir eru bnir a sprea tkjakaupin. Google er nefnilega ekki a lta vita a notkun essarar tkni er mjg takmrku lndum eins og sland ar sem loka er Google Now. a er meira a segja annig a notendur Android hr landi (alla vega eir sem eru me Lollipop strikerfi 5.*) eru sfellt hvattir til a virkja Google Now til a f alla frbru ftusana. egar eir reyna a gera a kemur ljs a a er ekki hgt - en eir f samt fram bendingarnar um hversu mikilvgt er a virkja a.

A lokum skora g aila hr landi sem selja Android vrur a upplsa okkur neytendur um a af hverju einn helsti kerfishluti Androids er gerur virkur og hvenr megi vnta ess a a breytist.


A eiga vi menntakerfi

Nlega hef g tt samru vi flk netinu sem gagnrnir menntakerfi m.a. fyrir a a a verji sig sjlft gagnvart breytingum til a halda sr gangandi, sem leiir til stnunar, ofvaxtar og eflaust margt fleira. Gagnrni sem essi eflaust rtt sr a einhverju leyti en undirstrikar um lei hversu brnt er a skilja hvernig kerfi virka almennt ef gagnrni og agerir eiga a hafa hrif. ar kemur a gagni s.k. kerfiskenning (sem mr finnst frekar afleit tilraun til a a systems theory en g m ekki vera a v a lta mr detta eitthva betra hug nna). Kerfiskenning hjlpar til vi a greina astur hvers kyns kerfi t fr heildrnum hrifum umhverfis, innvia og virkni. Skv. kerfiskenningu eru kvein lgml sem eru a verki llum kerfum og skiptir engu hvort vi erum a tala um menntakerfi, leikkerfi landslisins handbolta ea vl bl. llum tilvikum er kerfi gangi sem tekur vi innleggi, umbreytir v og sendir fr sr sem afur. Kerfiskenning (ea kerfisnlgun, e. systems thinking)segir okkur a egar vi erum a fst vi slk kerfi urfum vi a horfa heildrnt au og skilja hvernig allir partarnir virka saman ef vi tlum a geta haft hrif au. Kerfiskenning hefur ori nokku algengt greiningartki til a skoa menntakerfi, srstaklega eftir a Peter Senge og flagar gfu t bkina Schools That Learn: A Fifth Discipline Fieldbook for Educators, Parents, and Everyone Who Cares About Educationri 2000.

egar vi erum a fst vi kerfi ea a reyna a breyta kerfi er mikilvgt a vi skiljum hvernig kerfi virka og hva hefur hrif au. Hr eru nokkur grundvallaratrii sem ll kerfi eiga sameiginlegt sama hvers elis au eru. Sumt kann a virast nokku mtsagnarkennt.

  1. Eli kerfa er a leita jafnvgis. kerfiskenningu er etta jafnvgi kalla homeostasis. a er algengt a flk telji eli kerfa vera a halda sr gangandi v annig vinna au verk sn og a hltur a vera grunneli. Svo er ekki. Kerfi getur frna ganginum til a halda jafnvgi en a frnar ekki jafnvginu til a halda sr gangandi. Til dmis, ef olan blvl klrast heldur vlin fram a ganga anga til vlarhlutir eru svo illa farnir a hn nr ekki lengur a stilla jafnvgi milli bensninntaks og ess a knja blinn fram og vlin httir a ganga. a gerir lti gagn a reyna a gangsetja blinn n. Vi urfum a gera breytingar inni vlinni annig a kerfi geti aftur fari sjlft a stilla til jafnvgis eftir rfum. a er eins me menntakerfi - a leitar sfellt jafnvgis til a halda sr gangandi. 5LhxCIpEf a getur ekki lengur stillt jafnvgi (t.d. me fjrsvelti) httir a a ganga, en ekki fyrr en a hefur reynt til rautar a vinna tiltla verk me eim afngum sem a hefur hverju sinni. Sj mefylgjandi mynd sem tskrir homeostasis einfaldan htt.
  2. ar sem kerfi er sfellt a leita jafnvgis er a sfellt a breytast. a er oft sagt um menntakerfi a a breytist ekkert en er yfirleitt veri a tala um a a er ekki a breytast eins og tiltekinn aili tlast til. Menntakerfi, eins og ll kerfi, bregst vi innri og ytri reitum me v a breyta sr hagkvmasta htt sem kostur er og afng leyfa. T.d. egar notkun samflagsmila var a breiast meal ungmenna voru vibrg skla a banna slka mila innan veggja eirra og gera mislegt til a koma veg fyrir a nemendur hefu agang a eim. etta er breyting. etta er kannski ekki s breyting sem mrg okkar hefu vilja sj en er breyting samt sem ur. arna voru bnar til reglur sem breyta gangverki kerfisins til a leita jafnvgis ljs nrra astna og er fullkomnu samrmi vi a sem vi er a bast af kerfi.
  3. Margir vilja a menntakerfi veri opnara fyrir njungum og veri meira skapandi en eir telja a vera og halda a til ess a a gangi urfi a einfalda og minnka kerfi. Hins vegar er a svo a einfld og ltil kerfi leia sur til nskpunar en flkin kerfi ar sem rkir hfileg reia, a sem stundum er kalla chaordia (sem mtti a sem skipulagt kaos). reia er afl sem verkar stugt jafnvgispunkt kerfisins annig a hann er alltaf a frast til. Kerfi bregst vi me a leita jafnvgis og egar reian er hfilega mikil dugir ekki a fara hagkvmustu ea auveldustu lei og nskpun sr sta. Hins vegar er mjg erfitt a tta sig hver hfilega hlutfll reiu og skipulags urfa a vera til a lta etta ganga upp. En, ef tlunin er a stula a nskpun er einfalt og lti kerfi sennilega ekki rtta leiin.
  4. Kerfi mtast af ekki sur af umhverfi en innvium. Til a tta okkur kerfi og hva a er sem hefur hrif kerfi urfum vi a hugsa heildrnt. Kerfi afmarkast ekki af gangverkinu einu. Um lei og einhver aili er farinn a skipta sr af kerfinu ori ea verki er s orinn hluti af v og hefur hrif a. a m t.d. lta vl bl sem eitt heildsttt kerfi. En um lei og kumaur stgur bensninngjfina er s orinn hluti af kerfinu. eir sem tala um menntakerfi opinberlega, hvort sem a er jkvtt ea neikvtt, eru um lei a gera sjlfa sig a parti af kerfinu.

g hef v miur ekki tma til a skrifa meira um etta essa stundina ar sem g arf a koma mr t flugvll. En skilaboin eru essi: ef vi erum a fst vi kerfi og viljum breyta v kerfi urfum vi a skilja hvernig kerfi virka. Tilraunir til a breyta kerfi n ess a skilja au leia til treiknanlegra tkoma sem vera til egar kerfi leitar jafnvgis. Ef vi skiljum hvernig kerfi virka sjum vi fljtt a leiin til a breyta eim er a huga a jafnvgispunktinum. Hvernig truflum vi jafnvgispunktinn ann htt a kerfi leiti jafnvgis tt sem vi viljum a a leiti? Ef etta tekst breytir kerfi sig sjlft eins og vi viljum a a breytist.


Hvaan kemur ori "hnnun"?

lafur var hagur og sjnhannarr um smir allar

frumhonnudirOri hnnun er tiltlulega ntt slenskri tungu, sem kemur vart v a er eitthva svo slenskt vi a. g er binn a vera a kanna uppruna essundanfari tengslum vi undirbning erindis sem g ver me Minneapolis nstu viku ingi slendingaflaga Norur Amerku. g leitai va og hafi samband vi msa aila sem eru frari en g bi um hnnun og slenska tungu en fkk frekar ljssvr um stafestar tilvsanir fornrit, dvergasgur og fleira. N morgun hfum vi hjnin (Hln er safnafringur annig a hn hefur ekki sur huga essu) veri a skoa etta og teljum okkur vera nokkurn veginn bin a rekja essa hugavera sgu um tilur orsins hnnun.

Fyrsta dmi um ori hnnun sem g finn prenti er jviljanum 23. oktber, 1957ar sem sagt er fr ntkomnu 4. tbl. Inaarmls.* Meal greina er ein sem ber titilinn Vruval og hnnun (af enska orinu design).** a a teki er fram a ori s ing enska orinu design gefur til kynna a hr s um nyri a ra. Seinna er ori hnnun nota va alfribkum AB tgfunnarsem komu t snemma og um mijan 7da ratuginn. 8da ratugnum er ori komi almenna notkun og eirri merkingu sem a hefur dag.

etta er allt mjg frlegt en segir mr ekkert um orsifjarnar sem g var srstaklega forvitinn um. g spuri mur mna t ori (hn er fdd 1939). Hn sagi, egar vi tluum um hnnun vorum vi alltaf a tala um eitthva danskt. En slenska ori hnnun ekkert skylt vi dnsku orin design ea formgivning, sem Snara.issegir mr a s rtt ing orinu. etta sagi mr v ekki neitt.

g hafi samband vi slenska mlst. au gtu ekki sagt mr meira en g vissi egar um hvenr ori birtist fyrst prenti.

Flk Hnnunarsafninuhlt v fram a ori vri skylt hannarr sem hafi birst einhverju slensku fornriti, en hafi annars ekki miklu vi a bta.

g fr a kanna essa tengingu vi fornritin og leitai htt og ltt a orinu hannarr. Hr er a sem g fann.

Vestur-slendingurinn Pll Bjarnason skrifai grein Tmarit jrknisflags slendinga 1929ar sem hann gagnrnir msar rangfrslur orakveri sem Finnur Jnsson, prfessor, hafi rita (sj hugavera umfjllun um Pl hr). ar leirttir hann m.a. eftirfarandi fullyringu Finns um ori hannyrir (sj bls. 92):
hannyrir, lklegt er a hann s stofn orsins hannarr um menn, er voru listamenn (-konur) til vinnu
Pll bendir a ori hannarr er lsingaror en ekki nafnor eins og Finnur heldur fram. Af lsingarorinu er mynda nafnori hanner. etta ummyndast svo ori sem vi ekkjum dag, hannyr.

fylgiriti me rbk Hskla slands 1922-23 er texti Vluspr birtur eins og hann er Konungsbk. Me fylgja skringar og segir um 11. vsu:
Hanarr = hannarr, hagur (smbr. sjnhannarr, hanner, hannyr), bendir til smarttar dverga

Heimskringu segir m.a. um laf Haraldsson Noregskonung:
lafur var hagur og sjnhannarr um smir allar, hvort sem hann geri ea arir menn.

Og etta virist vera elsta slenska heimildin essari sgu um tilur orsins hnnun ef fr eru taldar sgur um dverga, dvergleikni, og dverganfn sem ori er endanlega raki til (sbr. dverganafni Hanarr).

arna er etta komi. Ori hnnun kemur af lsingarorinu hannar(r), sem merkir s sem er duglegur ea listfengur. etta er nokku hugavert v arna virist vera a ur en ori hnnun verur til er ekkert or slensku yfir etta ferli sem hnnun er skv. okkar skilningi dag. G hnnun var v ekki ferli sem vi gtum lst en ekktir hana egar sst hana, .e. ef varst ngilega sjnhannarr.

*(vibtt: 11.05.2015) Hilmar r Bjrnsson, arkitekt fkk leyfi til a endurbirta essa grein vefnum Arkitektr, skipulag og staarpri. umrum ar bendir Sigurur St. Arnalds grein sem birtist DV 24. september, 1994, bls. 16 undir yfirskriftinni Sgur af nyrum: A hanna. ar er stafest a fyrirmynd a orinu "hnnun" megi rekja til rtar orsins "hannarr" en nefnt anna samrta sem g hef ekki rekist , "hann", sem g kki kannski betur vi tkifri.

**(vibtt: 11.05.2015) g hef n lesi umrdda grein. ar er mjg augljst a veri er a kynna nyri til sgunnar - ger tarlega grein fyrir merkingu hugtaksins og hlistu ensku. Hins vegar er ekkert sagt um hvernig hugtaki hefur veri bi til. Lklega er eins og Anna Rgnvaldsdttir segir ummlum fyrir nean a ori hafi veri bi til af ora- ea nyranefnd.


Eru a nemendur 7. & 10. bekkjar sem setja saksskla srflokk?

standardized-testsUm daginn stoppai g vi kaffihsi bnum lei minni fund. ar fann g njasta tlubla DV ar sem var heil opnugrein um hva nemendur saksskla brillera samrmdum prfum undir yfirskriftinni saksskli srflokki, hvorki meira n minna. Str or sem essi verskulda nnari rannskn. g komst a tveimur niurstum:
1. g veit ekki um saksskla en greinarhfundur er rugglega srflokki hva varar skapandi tlkun tlfrigagna!
2. a virast vera nemendur 7. & 10. bekkjar sem setja saksskla srflokk.

Skoum etta nnar
greininni segir hnotskurn a egar reikna er mealtal af llum samrmdum prfum, .e. fyrir 4., 7. og 10. bekk, fyrir alla skla landsins skarar saksskli lang fram r llum rum. Reiknuu mealtlin styja etta enda er reikna mealtal saksskla yfir 40 stig og nsti skli ar eftir vel innan vi 40.

En n vakna msar spurningar enda reikniaferirnar svolti srstakar. g tla a skoa hr tvr:
1. Hva segir a okkur a reikna mealtal af tkomum r samrmdum prfum mismunandi rganga?
2. Hvernig er tkoman ef vi reiknum etta annan htt?

1. a er strfurulegt og vgast sagt dbus a reikna mealeinkunn fyrir hvern skla til a gera samanbur eins og er gerur greininni. fyrsta lagi, eru prf ekki lg fyrir alla rganga essum sklum. Eina samrmda prfi sem er lagt fyrir saksskla er 4. bekk. annig a a er veri a bera saman mealtal r sumum sklum sem byggist prfum 4., 7. og 10. bekk vi tkomur skla sem er bara me 4. bekk ea (anna tilfelli sem er fjalla um greininni) bara 4. og 7. bekk. Til a slkur samanburur gangi upp yrfti a sna fram mislegt - srstaklega a niurstaa samrmdu prfi 4. bekk saksskla gefi reianlega til kynna hvernig nemendum muni ganga samrmdum prfum 7. og 10. bekk, hvar svo sem eir eru skla eim rum. g kannast ekki vi a etta hafi veri gert og ef svo er er allavega ekki vsa neitt greininni. annig a etta er mjg hpinn samanburur.

2. Elilegast er a bera niurstur nemenda saksskla vi niurstur 4. bekkjar rum sklum. Ef vi gerum etta kemur ljs a saksskli er ekki algjrlega srflokki. Reyndar er hann nstum hnfjafn vi nemendur Njarvkurskla. Ennfremur er ekki eins mikill munur saksskla og rum sklum sem eru a n gum rangri.

Niurstaan virist v vera essi: Ef saksskli er srflokki virist a vera vegna nemenda 7. og 10. bekkjum. En saksskli er, eins og allir vita, hvorki me 7. n 10. bekk.


H meal bestu hskla heimi? Fer eftir v hvernig skilgreinir "bestur"...

first_placeEinar Steingrmsson segir frtt Vsi.isa staa Hskla slands aljlegu samhengi s ekki nrri eins g og Kristn Inglfsdttir, rektor, vill meina. Kristn hafi bent a H vri meal 300 bestu hskla heimi. etta er rtt samkvmt lista Times Higher Education (THE)en Einar bendir a a eru arir listar ar sem H nr ekki htt ea jafnvel ekki neitt. "Villandi mlflutningur af essu tagi, ar sem valin eru ggn sem henta mlsta manns, eru boleg fyrir forystu hskla me sjlfsviringu., segir Einar. Hann ltur sagt hver munurinn essum listum er og m segja a a s ekki sur villandi mlflutningur en hann sakar rektor um. Listarnir sem Einar bendir eru:
-US News & World Report
-Shanghai listinn, sem heitir n ARWU
-QS, sem heitir n CWUR

Fyrst er a tiloka a sem hreinlega ekki vi. sland er ekki me US News & World Report knnuninni. A nefna hann er eins og a dmi mig hfileikalausan vegna ess a g vann ekki sland got talent. g var ekki skrur keppnina annig a vi munum aldrei vita hvaa sti g hefi lent. Sama vi um stu H US News & World Report listanum.

Shanghai listinn er oft sagur vera mjg virtur og marktkur. Raunin er a hann er mjg dbus - svo miki svo a stai hefur til a endurskipuleggja hann fr grunni mrg r en a hefur af einhverjum stum ekki gerst. Persnulega held g a eina stan fyrir v a hann hefur veri notaur er a hann var lengi vel s eini sem hgt var a komast netinu n ess a greia fyrir. Einn helsti tturinn Shanghai mlingunum er fjldi Nbels og Fields verlaunahafa meal fyrrum nemenda og prfessora. Hva a a segja mr um gi hskla veit g ekki en er kannski heillandi fyrir suma tilvonandi nemendur. Engin tilraun er ger til a meta gi kennslu vikomandi hsklum.

QS listinn er mjg svipaur Shanghai listanum. ar er lka lg mikil hersla fjlda verlauna sem flk tengt sklum hefur unni til. Eins og Shanghai listinn er engin tilraun ger til a meta gi kennslu. Eitt matsatrii, sem vegur ekki minna en 25%, er fjldi fyrrum nemenda sem hafa strt stru aljlegu fyrirtki. tli fangarnir Kvabryggju styrki stu H listanum? Hva etta hefur me gi hskla a gera veit g ekki. Eitt sem QS gerir sem gerir hann srstakan er a kanna vihorf vinnuveitenda til hskla, sem er kannski hugavert fyrir tilvonandi nemendur en segir lti um gi t af fyrir sig.

THE listinn er s eini af essum sem eru nefndir sem raunverulega reynir a meta gi kennslu og nms. Nmsumhverfi vegur 30% og er reikna t fr fjlbreyttum ggnum sem er afla me msum htti - meal annars knnun sem nr til um 10.000 frimanna um allan heim.

Hsklar eru margslungnar stofnanir sem er tla a vera margt senn: nmsvettvangar, rannsknarmistvar, mistvar ekkingarmilunar, og margt fleira. a er ekki lti ml a meta gi eirra og sennilega engin kvari sem nr yfir allt. En egar veri er a meta stu tiltekinna stofnana t fr eim listum sem eru til er mikilvgt a gera sr grein fyrir v hva er veri a mla. stefnumtun H 2006, ar sem meal annars var stefnt a v a stofnunin yri meal 100 bestu hskla heimi, var lg mikil hersla hlutverk stofnunarinnar gagnvart slensku samflagi. Frsluhlutverk stofnunarinnar var hf a leiarljsi og v er elilegast a meta rangur samrmi vi a. THE listinn er s eini af eim sem nefndir eru sem er marktkur v svii. A draga hina inn umruna er frekar villandi.


Geta geirvrtur breytt heiminum?

miles-davis-san-francisco-ca-1971-jim-marshall

Miles Davis og geirvrtur hans um a leyti sem hann var a breyta heiminum.

Um ftt anna hefur veri rtt eins miki sustu daga en brjst og geirvrtur. Margir fura sig essu njasta upptki slenskra ungmenna sem tku sig til og flssuu geirvrtum snum fyrir hverjum sem vildu sj, sem og eim sem ekki vildu. g bara skil etta ekki!, segja sumir. Biggi lgga heldur v fram a tttakendur munu sj eftir vsar meir. Sumir ganga svo langt a kalla tttakendurplebba". Srfringur kynjafrum velti fyrir sr frttum RV hvort taki tali inn a samhengi sem skapast hefur kringum rkjandi orru um jfnu og rttindi kynja. En spyr g: af hverju tti unga flki a vera a tala inn a samhengi? S orra hefur augljslega ekki skila v sem a vill. Skilabo unga flksins eru skr fyrir mr: n skal hafna gmlu gagnslausu orrunni og taka upp nja, sem verur forsendum nrrar kynslar. a er v ekki a fura a agerirnar tala ekki inn gamla samhengi. a er verfugt vi markmii. eir sem tla a taka tt nju orrunni vera a tala inn hana - arir munu aldrei heyra n skilja a sem unga flki er a segja.

a sem unga flki er a gera n minnir um margt a sem Miles Davisgeri djasstnlistinni 7da ratug sustu aldar. Mrgum fannst djassinn vera orinn einsleitur og reyttur - binn a hjakka sama farinu ratugi. egar Miles Davis gaf svo t pltuna Bitches Brewvoru margir sem hfnuu henni og sgu Davis vera algjrlega genginn af gflunum a vera senda fr sr vlkan hvaa og kalla djass. dag er Bitches Brew auvita talin eitt mesta meistaraverk tnlistarsgu 20. aldar. Hn markai upphaf byltingar tnlist, sem breytti ekki aeins hvernig tnlist er samin og spilu heldur lka hvernig vi hlustum og heyrum tnlist. Davis tk sr a bessaleyfi a hann gjrbreyta tnlistarorrunni og hann geri a ekki me v a tala inn a sem samhengi sem var til staar. Hann bau tnlistarmnnum og unnendum a taka tt a mta nja orru, sem eir og geru. Hvort sem hlusta er dag djass, rock, R&B, klassk ea hva anna, er ruggt a greina m hrif Bitches Brew einhverju formi.

eir vita a vel sem hafa fengist vi nskpun og/ea breytingastjrnun a oft er besta, og jafnvel eina leiin til a n rangri a skapa nja orru. Ef s gamla er orin svo rtgrin a engin man t.d. hver kva a konur mega ekki sna geirvrtur snar n hvers vegna, en samt er stai fast v a a megi alls ekki, er lklega kominn tmi til ataka mli upp njumforsendum. a er a sem unga flki er a gera n og g fagna v. g er kannski ekki alveg tilbinn a hella mr umru en g tla a leggja mig fram vi a hlusta a sem unga flki er a segja og reyna a skilja eirra ml svo g geti tala inn eirra samhengi - eirra sem munu lta skammarlaust til bakaegar au benda myndir sem au pstuu og segja etta er egar g byrjai a breyta heiminum.


Um skasemi rlauss nets, srsas grnmetis og annarra httulegra efna

Vegetable-pickles Frttatmanum um daginn birtist grein Margrtar Plu lafsdttur, Snjallbrn snjallheimi, ar sem hn varar vi msum httum snjalltkja umhverfi barna. Hn bendir t.d. uppeldisleg hrif ess a brn fi e.t.v. ekki ngilega fjlbreytta rvun. etta getum vi sagt a s "kommon sens" - ekkert ntt ar ferinni. Hitt tel g vera hrslurur. Margrt Plabendir mgulegar heilsufarslegar httur tvarpsbyglja rlausra neta. Mli hennar til stunings bendir hn a Aljaheilbrigisstofnunin (WHO) hafi sett utvarpsbylgjur af v tagi sem um rir lista yfir mgulega krabbameinsvaldandi umhverfistti. Ennfremur segir hn, sem vntanlega a styja hennar mlsta enn frekar, a Frakkar hafi banna rlaus net leiksklum.

Rtt er a Frakkar samykktu njar reglur um rlaus net svum ar sem brn 3ja ra og yngri hafast vi. g er ekkert srstaklega sleipur frnskunni en eins og g skil etta vri rttara a segja a reglugerin takmarki mjg notkun rlausra neta en ekki a au su me llu bnnu (hvet lesendur sem skilja betur til a leirtta mig ef arf). En hr m spyrja, af hverju var essi regluger samykkt? Eflaust hefur a eitthva me kvrun franskra yfirvalda a gera a tvarpsbylgjur voru settar lista WHO sem Margrt Pla nefnir, enda oft vsa hann umrunni um nju reglugerina.

WHO settu tvarpsbylgjur svokallaan 2b flokk yfir umhverfistti sem eru mgulega krabbameinsvaldandi en ekki hefur veri snt fram orsakasamband. a er ansi margt essum 2b flokki, en ar finnum vi t.d. kaffi, aloe vera og srsa grnmeti svo eitthva s nefnt. N er ekki algengt a vi takmrkum agengi ungra barna a kaffi enda finnst eim a rosalega vont og sennilega megaau ekki vi auka peppinu sem fylgir. g kannast hins vegar ekki vi a Frakkar n arir hafi srstaklega reynt a takmarka agengi ungra barna a aloe vera easrsuu grnmeti. a a efni ea umhverfisttir su settir 2b flokk WHO ykir v auglslega ekki ngileg sta til a takmarka agengi a eim.

Af hverju hafa Frakkar kvei a takmarka rlaus net umhverfi barna? Tja Satt a segja veit g a ekki. Frimenn eru a mestu einu mli um a ltil krabbameinshtta stafi af tvarpsbylgjum. eir telja almennta enginfrilegur mguleiki er v atvarpsbylgjur geti valdi krabbameini, a slkt samrmist ekki nttrulgmlum eins og vi skiljum au n. a er a segja, a matihelstulfelisfringa heims er ekki hgt a sna fram a tvarpsbylgjur valdi krabbameini nema me v a gjrbreyta vsindalegri heimsmynd okkar.

a er alltaf einhver ltill hpur meal frimanna og almennings sem sr hlutina ruvsi. Slkir hpar er oft nokku duglegir a koma skounum snum framfri og halda annig lofti mynduum vafa. Og arna virumst vi komin a kjarna rkfrslu Margrtar Plu enda segir hn:

"Ef brn eiga a njta vafans ttu barnafjlskyldur a slkkva rlausa netinu nema stuttu stund sem samkomulag er um a fjlskyldan skreppi netheimana."

Og spyr g - hvaa vafi er a, Margrt Pla, og eigum vi a hafa smu hyggjur afsrsuu grnmeti?


Hugvsindi og skapandi greinar ekki sur mikilvgar

Fuzzy-math-300x221Vissulega er strfri mikilvg undirstaa missa starfsgreina og full sta til a leggja herslu hana.En allar essar greinar urfa, ea hafa gagn af, hugvsindum, flagsvsindum og skapandi greinum lka. Hva vri Eve Online n listamanna og sguhfunda? Hvernig vimt hefi strfringur hanna fyrir QuizUp? Hefi Martin Cooper fari a ba til farsma ef hann hefi ekki s "communicator-inn" Star Trek? hrifarkri tknirun birtist hfilega blanda myndunar, skpunar, samflagsvitundar og tkni- og strfriekkingar. Menntakerfi arf a endurspegla etta flkna samspil og tryggja a allir fi tkifri til a ra sna hfileika.

Ef g skil or Kristnar Inglfsdttur, rektors H, rtt erhn frekar a tala um a auka urfi samttingu strfri vi arar greinar frekar en einfaldlega a kenna meiri strfri.Mikilvgast er a a s hfilegt jafnvgi milli greina til a nemendur list hfni sem eir urfa til a geta teki skynsamlegar kvaranir um eigin framt.egar ungt flk lturarfa tta ra nmsvali, e.o. rannsknir hafa snt a gerist (t.d. hrog hr), er lklegt a vi verum af mgulega hfileikarku og skapandi flki mikilvg strf.


mbl.is Vill leggja herslu strfrikennslu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

ur en allir fara a segja upp Facebook...

scaryfacebookSustu daga hefur veri nokkur umra um mefer Facebook persnulegum ggnum. Umran virist eiga rtur a rekja (a essu sinni - er alls ekki n af nlinni) til erindis sem var Einarsson, rgjafi hj Deloitte, flutti einhverri samkomu nveri. Frttir RVum mli gefa til kynna a miklar breytingar hafi tt sr sta um ramtin sem fela sr strauki agengi Facebook a persnulegum ggnum sem hafa ekkert me notkun milinum a gera. Skilaboin eru nokku skr, Hugsau ig tvisvar um ur en notar Facebook!, ea eins og var segir,

Ef vilt vera alveg viss a essar upplsingar leki ekki til rija aila og a myndirnar nar su ekki notaar, veruru nttrulega bara a htta a nota Facebook

En Facebook hefur reynst mjg gagnleg fyrir marga notendur (sj t.d. ll starfssamflg sklaflks sem nota fsbk markvissa starfsrun). Er a sem hr er veri a ra ng sta til a frna v llu? g held ekki. essari umru sem hefur tt sr sta sustu daga er fari heldur frjlslega me sumar stareyndir, byggt vanekkingu heimildakerfum ntmatkjum, sk varpa ranga aila og ali tta sem g tel a eigi ekki rtt sr.

g tla taka hvert atrii eirri r sem birtist hr a ofan:

1. Hefur einhver strtk breyting tt sr sta nlega sem gerir mefer Facebook persnulegum ggnum meira hyggjuefni en var ur?
a er ekki a sj a svo s. r heimildir sem Facebook-pp (Facebook Messenger ar me talin) lta notendur samykkja eru nokkurn veginn r smu dag og r voru sasta haust egar spjall-mguleikar voru endanlega frir sr app snjall- og fartkjum. g hef ekki skoa heimildirnar lengra aftur tmann en leyfi mr a giska a r hafi lti breyst nokkurn tma. stan skrist egar g segi aeins fr v hvernig essar heimildir virka snjall- og fartkjum. Annars m tla a margar smvgilegar breytingar hafi veri gerar af og til enda breytast arfir me virkni hugbnaar og Facebook ppin eru stugri run.

2. Af hverju eru Facebook ppin a lta samykkja mjg vtkar heimildir?
Umssla og skipulagning heimilda snjall- og fartkni er furu vanru og vantar miki upp gagnsi eim mlum. mjg einfldu mli virkar etta annig a pp fara fram a f r heimildir sem au urfa til a gera a sem eim er tla a gera. Gallinn er a notendur eru ekki alltaf me hreinu hva ppunum er tla a gera og hvernig au gera a. ar vi btist a heimildir snjall- og fartkjum eru yfirleitt bara samykktar einu sinni, .e. egar appi er sett upp. ar af leiandi arf appi a fara fram a f heimildir fyrir ftusa sem vikomandi tlar sr kannski ekki a nota upphafi til ess a eirveri til staar sar.

Samflagsmilar e.o. Facebook hafa rast mjg hratt undanfrnum rum annig a flk notar nori til ansi margs (skoi heimildirnar fyrir nnur slk pp, t.d. Google+ ea Twitter - ll essi pp eru me mjg vtkar heimildir). Flk er a deila myndum, spjalla, skiptast skjlum, lta vita af sr (og kannski hvar maur er) og margt fleira. Hugbnaarframleiendur eru ekki v a srsna pp fyrir hvern notanda annig a appi arf a geta gert allt sem Facebook bur upp . Ef heimildirnar sem Facebook appi fer fram eru skoaar sst greinilega hva er arna gangi, t.d.:
- Appi arf a geta nota myndavlina vegna ess a sumir vilja deila myndum.
- Appi arf agang a sms vegna ess a sumir notendur vilja f tilkynningar um virkni ea jnustu (t.d. vegna glatas leyniors) sms.
- Appi arf agang a smaskr vegna ess a sumir vilja geta hringt vini beint r appinu ea tengt saman vinaskr og smaskr.
- Appi arf agang a skrningum fyrir msar jnustur vegna ess a sumir vilja geta skr sig inn jnustur me Facebook aganginum.
- Appi arf agang a upplsingum um vefnotkun vegna ess a sumir vilja deila vefsum.
- o.s.frv.
annig a Facebook appi fer fram r heimildir sem arf til a gera a sem flk vill nota appi til a gera. a breytir v ekki a mguleiki misnotkun er fyrir hendi en a er ekki Facebook (n rum hugbnaarframleiendum) a kenna, eins og g tskri nsta li.

3. Af hverju get g ekki slkkt heimildum sem fylgja ftusum sem g nota ekki?
a fer reyndar eftir v hvaa strikerfi ert a nota. IOS kerfi Apple er hgt a stjrna heimildum a einhverju leyti. privacy stillingunum er hgt a slkkva og kveikja tilteknum heimildum fyrir einstk pp (a sst ar lka hvaa pp hafa ntt sr heimildir og iPadnum mnum er notkun Facebookog annarra ekktra samflagsmila fullkomnu samrmi vi a sem g myndi bast vi - ekkert spk gangi). Android kerfi Google var um tma hgt a breyta heimildum fyrir einstk pp. Til ess a gera a urfti a setja inn app sem geri falinn ftus snilegan. etta hvarf me kerfistgfu 4.4 og engin lei er a vita hvort n hvenr a ratar aftur inn. annig a skin hva etta varar (ef einhver er) liggur ekki hj Facebook ea rum sem framleia pp heldur hj ailanum sem br til strikerfi, sem er auvita flestum tilvikum Apple ea Google. Apple hefur stai sig betur hva etta varar.

4. arf g ekkert a ttast?
g held a ttinn sem maur verur stundum var vi er frekar yfirdrifinn. Ef okkur finnst sta til a ttast er lklegast ftt stunni anna en a endurhugsa hvernig vi notum samflagsmila og neti yfirleitt. Betra er a reyna a vera mevitu um a sem vi gerum me tkni, skilja hvernig tknin virkar og beita heilbrigri skynsemi okkar samskiptum stafrna veruleikanum. Eins og ll nnur samskipti og viskipti byggist etta allt trausti og ef vi treystum ekki ailanum sem vi erum a dla vi urfum vi a hafa a huga egar vi notum jnustuna hans ea hreinlega a nota hana ekki. g veit ekki til ess a Facebook ea arir samflagsmilar hafi ori uppvsir a v a misnota astu sna gagnvart notendum me saknmum htti og g treysti eim ess vegna. a breytir v samt ekki a g fer mjg varlega netinu og mnum rafrnu samskiptum almennt. ar a auki ver g lklega me eim fyrstu til a breyta heimildum appa samflagsmila Android smanum mnum egar a verur hgt. a er einfaldlega vegna ess a a eru heimildir gangi sem tengjast jnustum sem g nota ekki og v stulaust a r su opnar.

a verur hver og einn a kvea fyrir sig hvort og hvernig eir vilja nota samflagsmila. En ekki lta kvrunina rast af svona sifrttamennsku sem hefur veri gangi hr landi sustu daga. Kynntu r mli - hver er raunverulega httan, hverjir eru kostirnir, hverjir eru gallarnir? Umfram allt beittu heilbrigri skynsemi. Af hverju tti aili eins og Facebook a frna stu sinni sem strsti og helsti samflagsmiill heiminum me v a laumast sms skilabo sem hafa ekkert me hann a gera? etta er bara frekar asnaleg pling. Ef hefur virkilega hyggjur af essu hefuru msa valkosti: Fu r iPhone, hakkau Android smann inn til a geta strt heimildum (a eru msar leiir til ess), ea hreinlega httu a nota samflagsmila. En umfram allt vertu me hreinu af hverju kst lei sem fer og hva hn felur sr. Mn r eru, slappau af, lttu ekki stjrnast af sifrttamennsku og kynntu r mlin.


Manifesto 15 - gott framtak en rlti galla

manifesto15Nlega sendi Dr. John Moravec og fleiri fr sr Manifesto 15: Evolving Learning(sj slenska ingu Ragnars rs Pturssonar hr - Manifesto 15: Nm run). etta er frbrt framtak hj Moravec og kollegum, og Ragnar r akkir skildar fyrir snara snrun yfir slensku.

Eins og segir upphafi yfirlsingarinnar, er um a ra yfirlit yfir stu skla- og menntamla dag ljsi reynslu kennara, stefnumtenda, sklastjrnenda og annarra sem koma a menntamlum. a er margt hr sem er mjg kunnuglegt fyrir mr enda erum vi Moravec gtir kunningjar og kenndum saman krs um framt samflags og starfa vi Hsklann Minnesta, samt leibeinanda okkar beggja, Dr. Arthur Harkins.

mr finnist framtaki lofsvert er tvennt sem bggar mig yfirlsingunni sjlfri. fyrsta lagi er fullyringin The future is already here, og ru lagi a hfundar virast ganga t fr v a strategsk framtarsn skla- og menntastarf s til staar ea a hn geti ori til me tiltlulega ltilli fyrirhfn. etta tvennt er svolti skylt vegna ess a bi tengjast hfni til a mta uppbyggilega og raunhfa framtarsn sem hgt er a byggja menntastefnu . Mn reynsla er a a vantar a efla essa hfni innan slensks menntakerfis. a stafar af msu, en aallega af tvennu: eir sem koma a stefnumtun og innleiingu hafa takmarkaa ekkingu tknirun og hvernig hn mtar samflag; og ekking framtarfrum og aferum hennar, sem framtarsn arf a byggja , er mjg ltil ef nokkur.

a er vinslt a vitna or essa fleygu setningu Williams Gibsons, The future is already here - its just not very evenly distributed., enda er hn ansi smellin og flott. En hn er lka rng og villandi. Framtin er ekki hr neinum skilningi. Hana er ekki a finna neins staar umhverfinu okkar. Framtin er alltaf essi rni tmi sem er framundan sem vi hfum ekki enn upplifa. Vi getum bent mislegt kringum okkur sem okkur finnst gefa vsbendingar um hvernig framtin getur ori en erum vi a benda hluti sem eru ninu, ekki framtinni. Sumum finnst g kannski vera me hrtoganir t af engu hr, en mn reynsla er a etta hugarfar, a halda a framtin s einhversstaar kringum okkur, er ein helsta hindrunin fyrir framtarmiari hugsun sklastarfi og stefnumtun. g hef skrifa um essi ml ur og frekar en a endurtaka mig bendi g eftirfarandi greinar, sem ttu lka a varpa ljsi seinni athugasemdina mna:


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband